Zihinsel Engeli ya da Gelişimsel Bozukluğu Olan Çocukların Ebeveynlerinde Psikolojik İşlevsellik Düzeylerinin Karşılaştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Serdar Kırcı
Danışman: Hanife Özlem Sertel Berk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, otistik bozukluk (OB), zihinsel yetersizlik (ZY) ve down sendromu (DS) tanısı almış çocuğu olan ebeveynlerin zihinsel sağlık ve stres durumlarını kontrol grubu (SK) ebeveynleri ile karşılaştırmak ve farklı tanı gruplarındaki ebeveynlerin cinsiyetlerinin, baş etme tarzlarının ve kişilik özelliklerinin stres ve zihinsel sağlık durumları üzerindeki etkisini incelemektir.Araştırmaya 231 anne ve 151 baba katılmıştır. Çalışmada ebeveynlere, Kısa Semptom Envanteri (KSE), Aile Stresini Değerlendirme Ölçeği (ASDÖ), Stresle Baş Etme Tarzları Ölçeği (SBTÖ) ve Eysenck Kişilik Envanterinin (EKE) dışadönüklük ve nörotiklik alt testi ile demografik bilgi formu verilmiştir.Çalışma sonucuna göre ebeveynlerin zihinsel sağlık ve stres düzeyleri çocuklarının tanı durumuna göre değişmektedir. KSE'nin Paranoid Düşünce alt testi hariç KSE'nin ve ASDÖ'nün diğer tüm alt testlerinden, OB tanısı almış çocuğu olan ebeveynler en yüksek puanları almışlardır. Öte yandan, KSE'nin Hostilite, Fobik Anksiyete ve Psikotizm alt testleri haricindeki diğer alt test puanlarına göre anneler babalara göre daha fazla semptom bildirmişlerdir. Ancak, ASDÖ'nün alt testleri ile ölçülen stres seviyesinde anneler ve babalar arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. OB grubundaki ebeveynlerin zihinsel sağlık ve stres düzeylerinin baş etme ve kişilik özelliklerinin her seviyesinde diğer tanı grubundaki ebeveynlerden daha kötü olacağı hipotezi ise çoğu durumda desteklenmiştir.Bu çalışma, farklı engel ve gelişimsel bozukluk gruplarındaki hem anne hem de babaların yaşadığı stres ve zihinsel sağlık durumu üzerinde ebeveynlerin hem kişilik özellikleri hem de baş etme stratejilerinin etkilerini bir arada, aynı anda dikkate alması bakımından önem taşımaktadır. Bu bulgular, çocuklarının tanı durumundan en fazla etkilenen ebeveyn gruplarına yönelik müdahale ve eğitim programları yönündeki girişimlere ışık tutabilir. Yine de, çocukların tanı durumlarına ilişkin farklı demografik değişkenlerin ve bu alandaki çeşitli teorik modellerin de ele alındığı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.