1960-1980 döneminde işçi eylemleri: Gazete arşivleri üzerinden bir değerlendirme


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÇALIŞMA EKONOMİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖMER KOÇ

Danışman: Levent Şahin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türk sendikal hayatı, tarihsel süreç içerisinde değerlendirildiğinde her daim muhtelif kronik algı ve ithamların odağında bulunmuştur. Bu durumun ortaya çıkmasında, Türk toplumunun kendi karakter yapısı ve kümülatif tecrübeleri ile sendika kavramının ve sendikal hayatın teorik zemini ile ilgili uyuşmazlıklar etken olmuştur. İfade edilen bu durum yalnızca Türkiye Cumhuriyet tarihindeki bir problem değil aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinden itibaren görülmüştür. Türk sendikacılığının altın dönemini yaşadığı bir askeri müdahale ile başlayıp yine aynı şekilde nihayete eren 1960-1980 yılları arasındaki sendikal hayat, işçi eylemlerinin genel durumu ve yirmi yıllık süreç dahilindeki işçi hareketlerinin radikalleşmesinin gazete arşivleri üzerinden yansımaları da bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Zikredilen tarihler arasında Türk sendikal hayatının ve işçi eylemlerinin yaşadığı radikalleşmenin ortaya çıkarılması ve bu durumun nedenlerinin tespit edilmesi bu araştırmanın amacıdır. Bu amacın tespit edilebilmesi için 1960-1980 arasında yayınlanan gazeteler içerisinden sağ, sol ve orta-popülist görüşlerine göre seçilen üç gazetenin yine aynı dönem içerisinde gerçekleştirilen altı farklı olayı bir ay öncesi ve bir ay sonrası itibarıyla taranarak sayfalarına nasıl taşıdığı, ne kadar yer verdiği, kullandığı dil gibi başlıkları incelenmiştir. Çalışmanın gazete arşivleri üzerinden yapılan incelemelerinin ardından Türk sendikal hayatında 1970 yılı itibarıyla bir radikalleşme sürecinin başladığı ve 1980 yılına gelindiğinde bu radikalleşmenin en zirve döneme ulaştığı görülmüştür. Ekonomik sendikacılık modelinin giderek terk edildiği, 1970-1980 yılları arasında yaşanan ekonomik ve siyasi buhranların da bu radikalleşme sürecinde önemli etken oldukları görülmüştür. Yirmi yıllık sürecin başında her kesim tarafından desteklenen sendikal hayatın 1970 sonrasında sağ ideolojiye sahip gazeteler tarafından desteklenmediği ve aynı zamanda ağır ithamlarda bulunulduğu, sol ideolojiye sahip gazeteler tarafından ise desteklendiği, savunulduğu ve suçlayıcı bir dil ile karşı karşıya bırakılmadığı tespit edilmiştir.