Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konservatuvar Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET KEREM ÇOLAK
Danışman: Sadık Uğraş Durmuş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Osmanlı Devleti'nde 18. yüzyılda hissedilmeye başlayan yenilik ihtiyaçları sebebiyle ortaya çıkan modernleşme çabaları, "imparatorluğun en uzun yüzyılı" olarak nitelendirilen 19. yüzyılda da devam etmiştir. Bu dönemdeki yöneticiler, Osmanlı devleti ve toplumdaki zayıflığın temel nedenlerini Batı'nın modernleşme süreci ve teknolojik ilerlemesi olarak görmüşlerdir. Bu nedenle, 19. yüzyıl döneminde, modernleşme hareketleri kapsamında bir dizi reformlar gerçekleştirilmiştir. Bu reformlar daha çok devletin temel yapı taşlarından olan bürokratik, askerî ve kültürel alanlarda gerçekleştirilmiştir. Osmanlı'da modernleşme, örnek alınan kültürün Batı medeniyeti olması nedeniyle, batılılaşmaya daha yakın bir özellik göstermektedir. Geleneksel bir toplum yapısına sahip olan Osmanlı Devleti'nde 19. yüzyıl reformlarının yaygın özelliği, uyarlamacılık prensibiyle yapılmış olmasıdır. Reformlarda örnek alınan modeller eski modellerin tamamen kaldırılmasıyla değil yeninin eskiye uyarlanması yani adaptasyonu ile gerçekleşmiştir. Reform hareketleri kapsamında, toplumun kültürel yapıtaşlarından biri olan müzik alanında da reformlar gerçekleştirilmiştir. Saray bünyesinde yer alan ve askerî bürokrasinin alanına giren Osmanlı askeri müziği de bu reformlardan etkilenmiştir. Mûsika-i Hümâyûn'un kuruluşuyla birlikte, 19. yüzyılın ikinci çeyreğinden itibaren benimsenen Batı müziği, Osmanlı kültüründe ve Türk müziği üzerindeki tesirini arttırırken devlet ve bürokrasi tarafından kabul görmeye başlamıştır. Saray tarafından kabul görmeye başlayan Batı müziğinin yanında, Türk müziği de korunmaya çalışılmış, yöneticiler tarafından Batı ve Türk müziği türlerinin ikisini de kapsayıcı bir politika izlenmiştir. Sermüezzin Rif'at Bey, 19. Yüzyılda gerçekleştirilen Osmanlı reformlarının kültürel bir bileşeni olan müzik alanında boy gösteren önemli bir figürdür. Rif'at Bey sarayda Türk müziği geleneğiyle yetişen ancak Batı müziğinin benimsenmesiyle birlikte Batı müziğiyle tanışarak Mûsika-i Hümâyûn'da görev alan bir müzisyendir. Rif'at Bey Türk ve Batı müziğiyle aynı anda ilgilenirken çok yönlü bir müzikal kimliğe sahip olmuş, bu durum da bestecinin çok sesli eserlerine yansımıştır. Müzikolojide belge incelemesi yöntemiyle yürütülmüş bu araştırmada, belge analizi tekniğiyle elde edilen veriler içerik analizi tekniğiyle çözümlenerek bulgulara ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular kapsamında, Sermüezzin Rif'at Bey'in bestelediği çok sesli eserlerde, 19. yüzyıl Osmanlı reformlarının yaygın özelliği olan adaptasyon olgusunun mevcut olduğu ve bu eserlerin, ilgili dönemin Batı ve Türk müziği ögelerini kapsayan çok yönlü ve kapsayıcı müzik politikası ile müzik kültürü hakkında verilebilecek somut örneklerden olduğu değerlendirilmektedir.