Scorzonera ketzkhovelii Grossh. Taksonunun Kimyasal Bileşimi Ve Bazı Biyolojik Aktiviteleri Üzerinde Araştırmalar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA GÖÇ
Danışman: Aynur Sarı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Yaylalar köyü, Yusufeli/Artvin'den toplanan Scorzonera ketzkhovelii Grossh. taksonunun toprak üstü ve toprak altı kısımlarından hazırlanan petrol eteri, diklorometan, etil asetat ve n-butanol ekstrelerinin toplam fenolik madde miktar tayini ve flavon miktar tayini, antioksidan, antienflamatuvar, antimikrobiyal ve anti-Alzheimer aktiviteleri belirlenmiş, etil asetat ekstresi fenolik maddeleri izole edilmiştir. Çalışma neticesinde toprak üstü ve toprak altı etil asetat ekstrelerinden toplamda 12 tane fenolik bileşik izole edilmiştir. Stilben yapısında 1 bileşik (hidranjeik asit 4'-O-β-D-glukopiranozit); benziliden ftalit yapısında 1 bileşik (thunberginol F 7-O-β-D-glukopiranozit); dihidroizokumarin yapısında 1 bileşik hidrangenol; kumarin yapısında 1 bileşik (eskulin (=eskuletin-6-O-glukozit)); flavonoid yapısında 3 bileşik (kemferol 3-O-β-glukopiranozit, luteolin, kersetin 3-O-α-arabinopiranozit); fenolik asit yapısında 4 bileşik (3-O-kafeoilkinik asit etil ester, 3-O-kafeoilkinik asit metil ester, 3,5-di-O-kafeoilkinik asit etil ester, 3-O-kafeoilkinik asit) ve ayrıca diğer fenolik yapıda 1 bileşik (4-hidroksi benzaldehit) izole edilmiştir. 4-hidroksibenzaldehit, eskulin, kersetin 3-O-α-arabinopiranozit ,3-O-kafeoilkinik asit etil ester ve 3,5-di-O-kafeoilkinik asit etil ester bileşikleri Scorzonera L. cinsinden ilk defa izole edilmiştir. Etil asetat ekstresi en yüksek antioksidan kapasiteyi sergilemiş, diğer ekstreler de konsantrasyonları ve fenolik madde içerikleri ile orantılı olarak antioksidan kapasite sergilemiştir. Toprak üstü petrol eteri ve toprak üstü diklorometan ekstrelerinde gram negatif ve gram pozitif bakterilere karşı antimikrobiyal aktivite saptanırken toprak üstü diklorometan ekstresinin daha fazla sayıda bakteriye karşı antibakteriyel etkisi olduğu görülmüştür. Toprak üstü petrol eteri ekstresi dışındaki tüm ekstrelerin Candida parapsilosis'e karşı antimikrobiyal etkili olduğu görülmüştür. Toprak üstü ve toprak altı petrol eteri, diklorometan ekstreleri indometazine yakın derecede antienflamatuvar aktivite göstermiştir. Anti-Alzheimer aktivite çalışmalarında en yüksek asetilkolinesteraz inhibitör aktivitesini toprak üstü diklorometan ekstresi göstermiştir.