Dijital emek bağlamında sosyal medya ve kayıt dışı çocuk işçiler: Reklam yerleştirme örnek olay incelemesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALMAZ IBRAHIMOVA

Danışman: Nilnur Tandaçgüneş Kahraman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Teknolojinin gelişmesiyle dijital dünyanın sunduğu yenilikler tamamen bağımsız iletişime zemin yaratmakta, bireylerin küresel düzeyde dünyaya açılmalarında, yeni değerler ve kavramlar edinmelerine aracılık yapmaktadır. Çocukların iletişim teknolojileriyle kurdukları ilişki, ortaya çıkardıkları yeni pratikler, tüketimin büyük güce sahip olduğu sosyal medya platformlarının ekonomik yapısı içerisinde gerçekleşmektedir. Bu yapının varoluşu hem sosyal medya platformlarında içerik üreten çocukların hem de onları izleyen çocukların platformlardaki etkinliklerinin araştırılmasını gerekli yapmıştır. Bu çalışma, çocukların sosyal medya platformlarındaki emek pratiklerini, tüketim davranışlarını, kazanç durumlarını Instagram, YouTube ve TikTok platformları üzerinden ele almış ve bu platformlarda üretmiş oldukları içerikleri irdelemiştir. Nitel araştırma deseninin benimsendiği ve gözlem tekniğinin temel veri sağlayıcı olarak kullanıldığı bu çalışmada çocuk içerik üreticilerin eğilimlerinin izlerinin aracılığıyla sürülmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda belirlenen kriterler çerçevesinde amaçlı örnekleme yöntemi aracılığıyla Instagram, YouTube ve TikTok sosyal medya platformlarından 3 farklı çocuk içerik üreticisi hesaplar incelemeye dahil edilmiştir. Hesaplarda üretilen içerikler çevrim içi incelenmiş, elde edilen veriler, belirli konular altında analiz edilip bütüncül bir çerçeve içerisinde aktarılmıştır. Araştırma sonucunda içerik üreten çocukların emek biçimleri; ebeveynleri tarafından inşa edilen kariyer süreçleri ürettikleri içerikler bağlamında tüketim ideolojisinin izleyici çocuklara yansıtılması, dijital medyanın çocuk işçisine dönüşme süreçleri görülmüştür.