Avrupa'da ve Türkiye'de Muhafazakarlık: Ortega Felsefesi ve Nurettin Topçu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyasal Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mahmut Şenol
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Emine Zeynep SUDA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, `Anadolu milliyetçiliği ve Türk-İslam sentezi' kavramlarıyla tanınan Türk felsefecisi Nurettin Ahmet Topçu'yu, çağdaşı, İspanyol filozofu Jose Ortega ? Gasset'in ?Birey ve Öteki? eksenli insan-varlık felsefesi bağlamında değerlendirmek amacındadır. Bu amaca varmak için, başlangıç bölümünde teorik bir çerçeve çizilecektir. Burada, bireyin erken-kapitalizm döneminden başlayarak Batı sosyolojisinde nasıl gözden kaçırıldığını; bunun yerine sınıf ve sermaye gruplarının öne çıkarılıp, kitle, cemaat ve ulus kavramlarının önem kazandığına yer verilecektir.Nurettin A.Topçu, Türk felsefesinde ruhçu-spritüel idealist düşüncenin, bir bakıma en özgün, hatta ilk güçlü sesidir. Topçu, İslam tasavvûfu ve sufizme dayanan bir din-teoloji felsefesi oluştururken, bireyin kendi benliğine dönmesiyle seçkin, rûhen güçlü insana ulaşacağını, böylece tek tek olgun, yeterli, sorumlu ve merhametli yurttaşlardan oluşan bir Türk toplumuna varılabileceğini savunmaktaydı. Topçu'nun Türkiye'de `Anadolu-memleketçi milliyetçiliği'nin temeli bu sosyolojik varsayım üzerine inşâ edilmiştir.Aynı zaman diliminde, Akdeniz havzasının öteki ucunda, İspanya'nın aydınlanmacı filozofu Ortega bireyin ötekiyle karşılaştığı toplumsal yaşamdan kesitler vererek varlık-insan felsefesini kuruyordu. Bir teoloji felsefesi yapmamakla beraber, Ortega, Batı skolastik felsefesinden gelen `tanrısal' tanım ve değerlendirmeleri kullanmıştır.Öte yandan siyasal anlamda ardı ardına birçok kırılmanın hem Türkiye'de hem de dünyada yaşandığı bir çağda Topçu'nun, aslına bakılırsa, `herkesin ihtiyacı olan bireye ait gerçekliklere' yönelik sözleri şaşkınlık yaratmıştır. Ancak bunlar yaşadığımız yüzyıla fazla gelmiş gibi kısa sürede `hebâ' edilmiştir. Tam anlamıyla seçkinci-elité ve entelektüel-zihinci yapıya sahip olan Topçu, hâlen Türk düşünce dünyasında, siyaset felsefesinde ve diğer sosyal bilimlerde, her kesimden aydının ilgisini çekmeye devam etmektedir.