Mustafa Mahmûd'un 'El-Hurûc Mine't-Tâbût' adlı romanının tahlili


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, DOĞU DİLLERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE UĞURCAN

Danışman: LEYLA YAKUPOĞLU BORAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, Mustafa Mahmûd tarafından telif edilen el-Hurûc mine't-tâbût (Tabuttan Çıkış) adlı eserin tahlilini, romanda geçen varoluşçu unsuları ve kuantum teorisi konularını ele almaktadır. Birinci bölümde varoluşçuluk detaylı olarak değerlendirilip Arap dünyasındaki varoluş düşüncesi ele alınmış, Batı'dan devralınan varoluşçu felsefi temellerin bir özgünlük arayışı içerisinde olduğu ortaya konulmuştur. Akabinde kuantum ve frekans detaylı olarak incelenmiştir. Romanın ana kahramanı Dr. Tevfîk'in Hindistan'daki deneyimleri göz önüne alınarak özgürlük, ölüm, yalnızlık, kaygı gibi unsur ve kavramlar derinlemesine sorgulanmıştır. Ölüm, romanın tüm aşamalarında ruhun ölümsüzlüğü açısından bir aşama olarak değerlendirilmiştir. Dr. Tevfîk karakteri, romanda akılcılık ve mistiklik arasında çatışan ve sürekli bir dönüşüm içerisinde kendini arayan, varoluşçu bir uyanış ve bilinçlenme süreci içerisinde de var olmaya çalışan bir birey olarak tasarlanmıştır. Eserin tamamı ele alındığında görülmektedir ki zaman ileriye doğru akan doğrusal bir mefhum değil döngüsel ve dairesel bir yapı arz etmektedir. Dr. Tevfîk'in "ölüm gibi bir uyku" olarak adlandırdığı rüyalarında zamanlar arası geçiş yapması, okuyucuya çarpıcı sahneler sunmaktadır. Bu sahnelerde zaman; geçmişi, ânı ve geleceği kapsayan çok boyutlu bir düzlemdir. İnsan ruhunun ölümsüzlüğü ve doğası roman boyunca merkezi bir rol oynamaktadır. Ruh; enerji, frekans ve titreşimlerle bedene can veren bir kavramdır. Ölüm ise bu enerjiyi sonlandıran değil başka bir düzleme geçiren bir aşamadır sadece. Bu görüşler klasik varoluşçu felsefeyi özellikle modern kuantum yaklaşımı ile değerlendirmektedir. Ek olarak zihnin fizik ötesi yetenekleri ve parapsikolojik vakalar, Brahma karakteri üzerinden işlenmektedir. Roman, Arap edebiyatında oldukça özgün bir niteliği bulunan bu tematik kesişmeleri ustalıkla ele almaktadır. Mustafa Mahmûd romanında Batı'nın rasyonalitesi ile Doğu'nun mistik yaklaşımlarını ustalıkla bir potada değerlendirmekte; insan varoluşunu ve anlam arayışını çarpıcı bir biçimde yansıtmaktadır. Bu çalışmanın tahlili sonucunda felsefe ve edebiyat alanlarıyla ilgilenen araştırmacılar için gerek edebi gerekse interdisipliner bir okuma fırsatı sunduğu tespit edilmiş, bu bakımdan bu çalışmanın Arap edebiyatı ve çağdaş varoluşçuluğa yeni ufuklar kazandırabileceği sonucuna ulaşılmıştır.