P-glikoprotein substratı talinololün dişi ve erkek farelerdeki farmakokinetiği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Dilek Öztürk
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Alper Okyar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ABC (ATP-binding cassette) taşıyıcı üst familyasına ait ilaç taşıyıcı proteinler ilacın farmakokinetiğinde değişikliğe yol açan önemli bir faktördür, dolayısıyla taşıyıcıların ekspresyonlarında ve aktivitelerinde cinsiyete bağlı farklılık oluşması, ilacın farmakolojik etkisinde değişikliğe yol açabilir. Çalışmanın amacı; bir ilaç efluks proteini olan P-glikoprotein (P-gp) substratı talinololün erkek ve dişi C57BL/6J farelerdeki farmakokinetiğini in vivo olarak incelemektir. Çalışmada dişi ve erkek farelere i.p. yoldan 20 mg/kg talinolol ve/veya P-gp inhibitörü 30 mg/kg zosukidar gündüz periyodunda (ZT3) uygulanmıştır. Talinolol uygulamasını takiben farelerden 30, 60, 120, 240 ve 300. dakikalarda kan alınmış ve plazma talinolol konsantrasyonları valide edilmiş HPLC yöntemi ile tayin edilmiştir. Zosukidar uygulaması ile erkek farelerde, kontrol grubuna göre talinolol Cmaks ve AUC0-5sa değerleri sırasıyla %57 ve %69 artış göstermiştir. Dişi farelerde ise, zosukidar uygulaması ile talinolol Cmaks ve AUC0-5sa değerleri kontrol grubuna göre sırasıyla %78 ve %102 artmıştır. Verilerin çift yönlü ANOVA kullanılarak yapılan istatistiki analizine göre, cinsiyetin talinololün AUC ve Cmaks parametreleri üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır (p= 0,97 ve p=0,49). Zosukidarın, talinolol AUC değerleri üzerinde anlamlı şekilde yorumlanabilecek bir artış yaptığı (p= 0,05) fakat Cmaks üzerinde anlamlı bir artışa yol açmadığı görülmüştür (p= 0,25). Çalışmamızın bundan sonraki aşamasında, talinololün dokulardaki düzeyinin belirlenmesi ve aynı deney prosedürünün gece periyodunda (ZT15) tekrar edilerek, zamana bağlı bir farmakokinetik farklılığın değerlendirmesi ile devam edilmesi planlanmaktadır. Çalışmamızın sonuçları, P-gp ile taşınan ilaçların farmakokinetiğinde cinsiyet farkının öneminin ortaya konması ve bu konuda yapılacak olan klinik çalışmalara temel teşkil etmesi yönlerinden önem arz etmektedir. Anahtar kelimeler: P-glikoprotein, talinolol, farmakokinetik, cinsiyete bağlı farklar, zosukidar.