Çok Boyutlu Ölçekleme Ve Kümeleme Analizi Yardımıyla Sağlık Göstergelerinin İncelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: Ekin IŞILDAR

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Handan YOLSAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflamsına (İBBS) göre belirlenen Düzey-2 bölgeleri seçilen sağlık göstergeleri açısından karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma çok değişkenli istatistiksel analiz yöntemlerinden çok boyutlu ölçekleme (ÇBÖ) ve kümeleme analizleri kullanılarak yapılmıştır. Böylece Düzey-2 bölgeleri arasında var olan benzerlik ve benzemezliklerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışmada ÇBÖ analizi olarak ALSCAL algoritmasından, kümeleme analizi olarak ise temelde hiyerarşik ve hiyerarşik olmayan yöntemler olmak üzere dört farklı kümeleme yönteminden yararlanılmıştır. Bölgelerin sağlık göstergeleri açısından incelenmesinden önce, her iki yöntemin teorik altyapıları ayrıntılı bir biçimde ele alınmıştır. Ayrıca bu iki yöntemde de kullanılan yakınlıklar ve standartlaştırma gibi temel kavramlara da çalışmanın birinci bölümünde yer verilmiştir. Sonuç olarak, bölgelerin her iki yöntemle sağlık göstergelerine göre çözümlemelerinin birbirini desteklediği ve bölgelerin yaklaşık olarak üç farklı grupta konumlandığı görülmüştür. İstanbul alt bölgesi özellikle sağlık personeli ve ekipman sayısı bakımından diğer bölgelerden ayrılmış ve tek başına bir grup oluşturmuştur. Aynı şekilde Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Van ve Ağrı alt bölgelerinin birbirine yakın konumlandığı ve özellikle BÖH, TDH ve KÖH gibi demografik değişkenler açısından diğer bölgelerden farklılaştığı sonuçuna ulaşılmıştır.