Dindar Kimliğin İnşası ve Aidiyet Krizi: Gençlik Üzerine Nitel Bir Araştırma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HATİCE BERBER

Danışman: Birsen Banu Okutan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İçinde yaşadığımız çok kültürlü dünyaya bağlı olarak farklı kimliklerin bir aradalığı, bireylerin mevcut kimliklerinden bütünüyle kopmadan yeni açılımlar oluşturmalarına olanak tanımakta; bu durum ise bireyin dini kimliğini konumlandırışında bir aidiyet krizini beraberinde getirmektedir. Bu çalışmanın amacı, kimlik inşasının içinde bulunulan sosyal ortam ve etkileşimlerden bağımsız olmadığı kabulüyle; imam hatip mezunu ve dindar kimliğe sahip yaşları 22 ila 29 arasında değişen 30 bireyin, mezun olduktan sonra dini kimliklerini nasıl inşa ettiklerini, dini kimlik oluşumunda önemli bir aidiyet sağlayıcı ve cemaat/grup ruhu oluşturucu olarak imam hatip kimliğine yönelik aidiyetlerinin devam edip etmediğini, onların ifade ve yorumları çerçevesinde anlamaya çalışmaktır. Çalışma, yüz yüze ve online mülakatlar aracılığı ile gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler sosyal inşacılık teorisinin yardımıyla analiz edilmiştir. Bu incelemeyle, bireylerin dindar kimliklerini üretirken; eğitim ve kültür alanındaki kimliklerle olan etkileşim ve tecrübeleri çözümlenmiş, bireylerin genelde kimlik ve özelde dindar kimlik edinme süreci farklı zeminlerde konumlanan temel parametrelerle okunmuştur. Sonuç olarak; imam hatip mezunu bireylerin din merkezli olmayan çeşitli lisans kurumlarında eğitim görmeleri ve sosyal hayatlarının da etkisiyle imam hatip ruhunun ve cemaatleşme duygusunun zayıfladığı, imam hatip cemaatine ait olmadan inanmanın baş gösterdiği ve dindar kimliklerinin bir parçası olarak imam hatip kimliğinde yükselen aidiyet krizi ortaya çıkmıştır.