1877-1878 Osmanlı-Rus savaşı sonrası Harbiye Nezâreti’nin Kurulması ve Yapısı (1878-1884)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gizem Ünal
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Metin Ünver
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı Devleti'nde 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında savaşı neden kaybettik ve yapılması gereken ıslahatlar nelerdir tartışmaları vardı. Savaş sonrasında 1879 yılında Seraskerlik kaldırılarak onun yerine Harbiye Nezâreti kurulmuştur. 1880-1884 yılları arasında faal olan Harbiye Nezâreti hem kaybedilen savaşın verdiği tahribat silinmeye çalışılmıştır hem de savaş sonrası ıslahatların merkezi konumuna gelmiştir. Bu süreçte Sultan II. Abdülhamid tarafından Yıldız Sarayı'nda oluşturulan Seraskeriye, Osmanlı ordusunun fennî yönüyle ilgilenmekle görevlendirildi. Burada kurulan komisyonlar Avrupa'dan getirilen kitapların izinde ıslahatlar gerçekleştirdi. Dönemin rol model alınan Alman ordusundan, henüz ıslahatların başlangıcında, teknik destek ve orduya nitelikli askerî personeli yetiştirmek üzere uzman bir ekip talebinde bulunulmuştu. Alman uzmanlar ekonomik yetersizlik ve Osmanlı paşalarının reforma karşı bakış açısından dolayı bu süreç sonrasında (1880-1884) etkin olabildiler. Ordunun ıslahı ise, nitelikli eleman eksikliği ve ekonomik yetersizlikler dolayısıyla tam olarak gerçekleşememiş ancak Osmanlı askerî bürokrasisi genişlemiş bir yapıya sahip olmuştur. 1882-1884 yıllarında Yıldız Sarayı'ndaki Seraskerlik, Harbiye Nezâreti'yle bütünleşme sürecini tamamlayarak Osmanlı askerîyesinin en üst kurumu haline gelmiştir. 1884 yılından sonra yapılan ıslahatların bu süreçte meydana gelen yeniliklerden bu yapı üzerine bina edilmiştir. Diğer savaş kayıplarının aksine neden kurumsal değişimin yapıldığı ve sonrasında neden eski çatı olan Seraskerliğe dönüldüğü ise merak konusudur.