Sağlık finansman modelleri ile hizmet kullanım ilişkisi üzerine bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEHRA NUR ZEYNEP GARİP
Danışman: Emrah Cengiz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sağlık finansmanı, hizmeti alan ile sunan arasında yapılan alışverişin sunuculara karşılıklarının maddi olarak verilmesidir. Sağlık finansmanı kendi içerisinde kamu ve özel olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Her bir modelin kendine özgü özellikleri ve fonksiyonları bulunmakla beraber, bu fonksiyonların çeşitli yaptırımları mevcuttur. İnsanlığın varoluşundan beri teknolojinin ilerlemesiyle de sürekli bir yenilenme ve gelişme gösteren sağlık, ihtiyaç duyulan hizmete göre farklılıklar göstermektedir. İki başlık altında değişim gösteren bu farklılıkların birbirleri ile ilişkilerinin olup olmadığını, eğer var ise ilişkileri ne derece olduğu vb. sorular doğrultusunda hipotezler oluşturulmuş ve yapılan analizlerde hipotezlerin cevaplar aranmıştır. Birinci bölümde sağlık finansmanına yer verilmiştir. Sağlık finansmanı; amaçları, tarihçesi, işlevleri ve modellerin alt başlıkları olan özel finansman modelleri ile kamu finansman modelleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Özel finansman modelleri ve kamu finansman modelleri incelenirken araştırma kolaylığı ve gelişmesi de sağlanması için zaman çizelgesi yaparak Orta Çağdan günümüze kadar olan gelişimleri sıralanmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde sağlık finansmanı ayrıntılı olarak değerlendirilmiş ve finansman ölçütleri açıklanmıştır. Sağlık hizmetlerine erişim ve tüm nüfusa sağlık güvencesi sağlanması, sağlık hizmetleri finansmanında adalet başlığı altında olan; dikey adalet ve gelirin dağıtılması ile yatay adalet ve gelirin dağıtılması tartışılmıştır. Değerlendirme ölçütleri kapsamında sağlık hizmetlerinde verimlilik ve sürdürülebilirlik kavramları açıklanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise sağlık finansmanını ilişkilendirdiğimiz sağlık hizmetleri kavramına ve alt başlıklarına yer verilmiştir. Sağlık hizmetleri tanımı ve amacı açıklandıktan sonra sağlık hizmetlerinin özellikleri vurgulanmış ve daha sonra çalışmanın değişkenlerinden olan koruyucu sağlık hizmetleri, tedavi edici sağlık hizmetleri, rehabilite edici sağlık hizmetleri ve sağlığın geliştirilmesi hizmetleri tanımlanmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde gereç ve yönteme yer verilip bağımlı değişken olan Özel Sektör Sağlık Harcaması, Kamu Sağlık Harcaması, Toplam Sağlık Harcaması ve Cepten Yapılan Sağlık Harcamasının ve bağımsız değişken Kişi Başı Sağlık Harcaması $ ve TL bazında, Kişi Başı Özel Sağlık Harcaması, Devlet Hastanesi Muayene Sayısı, Üniversite Hastanesi Muayene Sayısı, Üniversite Hastanesi Muayene Sayısı, Hastane Kalış Süresi, Toplam Yatak Sayısı, Kamu-Özel-Üniversite ve Diğer Hastane Yatak Sayısı, Ambulans Sayısı, Birinci- İkinci- Üçüncü Basamak Hekim Müracaat Sayısı, Kamu-Özel-Üniversite Hastanesinde Yatılan Gün Sayısı, Birinci Basamak Sağlık Kuruluş Sayıları, Doğumda Beklenen Yaşam Süresi, 65 Yaşında Yaşam Beklentisi ve Bebek Ölüm Oranları / 1000 Canlı Doğumda öncelikle durağanlık bakımından sınanmış, durağan olmayan seriler logaritmik farkları alınarak durağan hale getirilmiştir. Durağan hale gelen serilere Doğrusal Lineer Regresyoni ARMA ve SARIMAX modelleri uygulanmış ayrıca veriler arasındaki ilişkinin yönü Korelasyon ile analiz edilmiştir. Durağanlık sınamasından sonra Doğrusal Lineer Regresyon Modelinde ilişki bulunamayıp, ARMA ve SARIMAX modellerinde ilişkinin olduğu gözlemlenmiştir. İlişkilerin yönleri ise Korelasyon Model uygulaması için analiz edilmiştir.