İşe Alım Sürecinde Kullanılan Genetik Testlere Yönelik Etik Algının Demografik Faktörlere Göre İncelenmesi ve Konuyla İlgili Bir Araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tuğba Peyker Ünsal
Danışman: Rıza Demir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın temel amacı işe alımda genetik testlerin kullanılmasına yönelik etik algının belirlenmesi ve bu algının demografik özelliklere göre değişip değişmediğinin tespit edilmesidir. Araştırmanın örneklem grubunu Türkiye'de havacılık sektöründe farklı havayolu şirketlerinde kabin memuru, kabin amiri ve pilot olarak çalışan uçucu çalışanlar oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak anket kullanılmış ve araştırma kapsamında geliştirilen geçerli ve güvenilir bir ölçek doğrultusunda veriler toplanmıştır. Genetik testlere yönelik etik algının ilgili faktörlere göre değişip değişmediği belirlemek için geliştirilen hipotezler; T-testi, tek yönlü varyans analizi, Welch-Brown Forsythe ve Tamhane T2 analizleri kullanılarak test edilmiştir. Araştırma sonucunda katılımcıların genetik testlere yönelik etik algılarının olumsuz ile normal arasında bir düzeyde olduğu; boyutlar açısından bakıldığında en olumlu etik algının genetik testlerin gereklilik boyutunda, en olumsuz etik algının ise ayrımcılık boyutunda olduğu anlaşılmıştır. Buna göre katılımcıların bazı hastalıkların tespitini kolaylaştıracağı düşüncesiyle genetik testleri gerekli gördükleri; bununla birlikte genetik testlerin kullanımının ayrımcılığa neden olabileceği konusunda daha fazla etik kaygı taşıdıkları görülmüştür. Bunun yanında katılımcıların genetik testlere yönelik etik algılarının cinsiyete, medeni duruma, yaşa, iş unvanına ve toplam çalışma süresine göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Çalışanların etik algılarının aylık gelir düzeyine ve eğitim durumlarına göre ise anlamlı olarak farklılaşmadığı görülmüştür. Genetik testler ve bu konuya yönelik etik algının ülkemizde ilgili literatürde yeterince incelenmediği gözlenmektedir. Konunun demografik faktörler bağlamında da incelenmiş olmasının literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Genetik Test, Etik, Genetik Testlere Karşı Etik Algı