NÖROTİKLİK YAPISININ İŞ STRESİ SÜRECİNDEKİ ROLÜ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fatma Çam Kahraman
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İlknur ÖZALP TÜRETGEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Literatürde temel kişilik yapılarından biri olan nörotikliğin stresle ilişkili olduğuna dair pek çok bulgu olmakla birlikte, nörotikliğin stres sürecinde farklı türde etkileri olabileceği de önerilmiştir. Ancak; doğrudan, şişirici, aracı ve biçimlendirici olarak adlandırılan bu etkiler kısıtlı sayıdaki araştırmada test edilmiş olup, Türkiye?de nörotikliğin bu süreçteki rolünü bütüncül bir şekilde inceleyen bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu araştırmanın amacı, bu doğrultuda, nörotikliğin iş stresörleri (rol ve iş yükü, rol yetersizliği) ve zorlanmalar (psikolojik stres belirtileri, fiziksel stres belirtileri, iş doyumu, işten ayrılma eğilimi, subjektif performans, duygusal bağlılık) arasındaki ilişkide nasıl bir rolü olduğunu ortaya çıkarmaktır. Araştırmanın örneklemini İstanbul?da farklı sektörde faaliyet gösteren çeşitli örgütlerde görev yapan toplam 160 kişi oluşturmuştur. Bu araştırmada İş Stresi Bataryası kullanılmış ve araştırmanın hipotez ve sorularını test etmek üzere hiyerarşik regresyon analizi uygulanmıştır. Nörotikliğin iş doyumu ve duygusal bağlılıkla olan ilişkisinde hem rol ve iş yükü hem de rol yetersizliği stresörünün aracılık etkileri olduğu bulunurken, nörotikliğin psikolojik stres belirtileri üzerinde doğrudan etkiye sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca stresör olarak rol ve iş yükü ele alındığında nörotikliğin bu stresör ile fiziksel stres belirtileri arasındaki ilişkiyi şişirdiği tespit edilmiş olup, bu stresör ile işten ayrılma eğilimi ve subjektif performans arasındaki ilişkide herhangi bir anlamlı etkisi olmadığı da bulunmuştur. Bir diğer stresör olan rol yetersizliği incelendiğinde ise, nörotikliğin fiziksel stres belirtileri ve işten ayrılma eğilimi üzerinde doğrudan etkisi olduğu; ayrıca ilgili stresörün nörotiklik ile subjektif performans arasındaki ilişkiye aracılık ettiği görülmüştür. Bütün bu bulgular geçmiş çalışmalarla ilişkilendirilerek tartışılmış ve gelecek araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: İş Stresi; Nörotiklik; Rol ve İş Yükü; Rol Yetersizliği; Zorlanma