Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Basın Özgürlüğünün Sınırlandırılması ve Caydırıcı Etki
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Kamu Hukuku Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet Salih Arık
Danışman: Volkan Aslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Basın özgürlüğü, demokratik toplumların temel yapı taşlarından biri olup, görüş, bilgi ve haberlere ulaşabilme, bunları yorumlayabilme ve yayabilme haklarını içerir. Dijital medyanın bu hakların kullanımında yarattığı dramatik artış, günümüzde basın özgürlüğünün korunmasının önemini daha da arttırmıştır. Devletin, bu hakların sağlanması ve korunmasında keyfi müdahalelerden kaçınmasını gerektiren negatif yükümlülükleri ve basının görevini özgürce yerine getirebilmesi için gerekli koşulları yaratmasını gerektiren pozitif yükümlülükleri bulunmaktadır. Ancak, diğer pek çok hak ve özgürlükte olduğu gibi basın özgürlüğü de mutlak bir özgürlük olmayıp sınırlandırmalara tabi tutulabilmektedir. Basın özgürlüğünü sınırlandıran bir müdahalenin dayandırılabileceği meşru amaçlar ve sınırlamanın hangi şartlar altında gerçekleşebileceği, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile Türk Anayasa Mahkemesinin içtihatlarından örnekler eşliğinde çalışmamızda açıklanmıştır. Her iki mahkeme, basın özgürlüğüne yönelik müdahalelerin hukukiliğini değerlendirirken sıklıkla bu müdahalelerin yaratabileceği caydırıcı etkiye ilişkin tespitlerde de bulunmaktadır. Caydırıcı etki doktrini, bir yaptırımın yalnızca muhatabını değil, toplumun benzer durumdaki diğer bireylerini de caydırarak anayasal haklarını kullanmalarından geri durmalarına yol açabilmeleri riskini çözümlemeye yarayan bir araçtır. Çalışmamızın son bölümünde bu doktrinin teorik çerçevesi, ortaya çıkışı, basın özgürlüğü açısından önemi ve mahkeme kararlarındaki kullanımı ele alınmıştır. Ardından, caydırıcı etkiyi gündeme getiren belirli yaptırımların kategorileştirilmesi ve örnek mahkeme kararları çerçevesinde bu doktrinin basın özgürlüğündeki görünümü incelenmiştir.