Over Kanserinde miRNA Analizi ile Moleküler Tanı ve İzleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ece GÜMÜŞOĞLU
Danışman: Tuba Günel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Over kanseri kadın ölümlerine neden olan birinci sıradaki jinekolojik kanserdir. Epitelyal over kanseri (EOK) ölüm oranı en yüksek over kanseri çeşididir. EOK genellikle asemptomiktir ve uygun tarama testlerinin sayısı azdır. Hastalık %70 oranda ileri evrelerde (evre III ve IV) teşhis edilir ve 5 yıllık sağ kalım oranı %30'dan azdır. Evre I'de tanısı koyulan EOK'li olguların 5 yıllık sağ kalım oranı %90'a, evre II'de teşhis edilen olguların ise %70'e kadar çıkar. Bu nedenle EOK'nin erken teşhisi klinikte çok büyük önem taşır. Bu araştırmada miRNA'lar aracılığı ile over kanserinin erken teşhisi amaçlanmıştır. MikroRNA'lar (miRNA) insan hastalıklarının tanısında kullanılan ve plazmada saptanan küçük düzenleyici RNA ailesidir. Spesifik mRNA'ların susturulmasında etkili olan miRNA'lar gen anlatımını transkripsiyon sonrası düzenleyen, protein kodlamayan RNA'lardır. Over kanserinde miRNA anlatımı genelde düzensiz olmasına rağmen, kanserle ilişkili miRNA'larda mutasyonlara daha nadir rastlanır. Yapılan çoğu çalışmada normal over epiteli ile over kanserindeki miRNA profili arasında fark olduğu gösterilmiştir. Yaptığımız tez çalışmasında, epitelyal over kanseri olan vakalarda, over kanseri geçirip tedavi sonrasında tekrarlayan (nüks) olgularda, basit over kisti vakalarında ve sağlıklı bireylerde miRNA anlatım profilleri karşılaştırılmıştır. Sağlıklı grup hariç diğer gruplardan hem doku hem serum örneği, sağlıklılardan ise sadece serum örneği toplanmıştır. Basit over kisti dokuları, kontrol olarak kullanılırken; sağlıklı serumları, serum grubunda kontrol olarak kullanılmıştır. Doku örneklerinin ikili ve üçlü karşılaştırılması sonucunda toplam 6 tane anlamlı olarak değişmiş (p değeri 0.05'den küçük ve anlatım değişme katsayısı 2'den büyük olan) miRNA (hsa-miR-4665-3p, hsa-miR-200c-3p, hsa-miR-6737-3p, hsa-miR-3656, hsa-miR145-5p, hsa-miR-320e) tespit edilmiştir. Bu miRNA'ların hedeflediği genlere ve yolaklarına göre analiz yapıldığında kanserle ilişkileri belirlenmiştir. Serum örneklerinde ikili, üçlü ve dörtlü gruplandırılmış örneklerde miRNA anlatım analizinde anlamlı olarak değişen (p değeri 0.05'den küçük ve anlatım değişme katsayısı 2'den büyük olan) 12 tane miRNA (hsa-miR-1909-5p, hsa-miR-3646, hsa-miR-3656, hsa-miR-548am-5p, hsa-miR-6775-3p, hsa-miR-6794-3p, hsa-miR-885-5p, hsa-miR1234-3p, hsa-miR-6125, hsa-miR-7108-5p, hsa-let-7d-3p, hsa-miR-449c-3p) tespit edilmiştir. Bu miRNA'ların hedeflediği genlere ve yolaklarına göre analiz yapıldığında kanserle ilişkili oldukları görülmüştür. EOK'un erken tanısına yönelik miRNA'larla uluslararası düzeyde bilimsel çalışmalar yapılmaktadır. EOK'un moleküler tanı yöntemleri aracılığıyla tanımlanmasına yönelik rutin bir uygulama olmadığı gibi nüks-over kanseri ve basit over kistinde meydana gelen miRNA anlatım değişikliklerinin birlikte mikroarray ile tarandığı literatüre rastlanmamıştır. Araştırma sonuçlarımıza göre mikroarray ile tespit ettiğimiz miRNA'ların validasyonu yapılarak %90 olan 5 yıllık sağ kalım oranına erişebilme mümkün olacaktır.