Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölüm, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Yalçın Yoncalık
Danışman: Adem Arıkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Klasik dönem mezhepler tarihi eserleri arasında sayabileceğimiz "Tabsiratü'l-Avâm fî Marifet-i Makâlâti'l-Enâm" hicrî yedinci yüzyıl da 630/1232 yılında yazılmıştır. Şiî İmâmî/İsnaaşerî bir müellif tarafından Farsça olarak yazılmış ilk eserlerden biridir. Basılmış olan bu eser araştırmacıların çokça ilgisine mazhar olmuştur. Yakın tarihe kadar müellifi hakkında farklı görüşler ileri sürülmüştür. Yazıldıktan kısa süre sonra, 658/1260 yılında Arapçaya tercüme edilmiştir. Eserin Farsça aslının müellifinin Cemaleddin Muhammed Râzî olduğu, ancak Arapça tercümesinin bulunmasıyla anlaşılabilmiştir. Klasik mezhepler tarihi kaynakları arasında yer alan bu eser, kendinden önceki kaynaklardan yararlanmakla birlikte orijinal yaklaşımlara da sahiptir. Müellifinin Şiî oluşu, Farsça olarak kaleme alınan ilk mezhepler tarihi kitaplarından biri olması ve gāli Şiî fırkalara farklı yaklaşımı, eserin dikkat çeken hususiyetleridir. "Tabsiratü'l-Avâm Adlı Eserde Şiî Fırkalar İle İlgili Görüşler" adlı bu çalışmada; eserin müellifi, eserin yazıldığı tarihte yazıldığı yer olan Şiraz ve çevresinde ilmî ve siyasî durum hakkında bilgi verilmiştir. Eserin içeriği genel olarak tanıtılmış, yoğun olarak müellif tarafından kullanılan kaynaklarına işaret edilmiştir. İmâmiyye/İsnâaşeriyye mezhebine mensup olan müellifin kendi mezhebi ile diğer Şiî fırkaları ele alırkenki tutumu farklıdır. Kendi mezhebi ile ilgili konuları ele alırken savunmacı bir dil kullanırken diğer Şiî fırkaların aleyhine olan görüşleri de muhaliflerinin kaynaklarından doğrudan alıntılayarak nakletmektedir. Bu çalışmada Şiî fırkalarla ilgili bu farklı tutum konu edilmiştir.