Hitâbî Dilin Kitâbî Metne Yansıması: Abese Sûresi Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: VİLDAN ALTAY
Danışman: Yaşar Düzenli
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kur'an, Allah Teâlâ'nın 610-632 yılları arasında Muhammed (s.a.s.) önderliğinde gerçekleşen sözlü müdahalesidir. İlk ve doğrudan muhatabı Rasulullah olan bu İlahî Kelam'ın, yakın muhataplarını ise, ayetlerin nazil olduğu ortamda bulunan Mekke ve Medine ahalisi oluşturmaktadır. Kur'an'ın mushaflaşmasının ardından, vahye şahit olan kişilerin vefat etmesi, İlahî Kelam'ın nazil olduğu ortamdan uzaklaşılmasına sebebiyet vermiştir. Bu durum da, vahyin nazil olduğu ortamda hissettirdiği duygu, düşünce ve fikri yoğunluğu hissettiremez olmuştur. Söz konusu durumların hissedilemeyişi, vahyin şahitliğine mazhar olamamış, daha sonraki nesli oluşturan uzak muhataplar da anlam kayıplarının oluşmasına sebebiyet vermiştir. Ancak bu anlam kayıplarının oluşmasına sebebiyet veren asıl etkenin, sözlü dil ile yazılı dilin yapı ve özelliğinin birbiriyle uyuşmaması zikredilmelidir. Bu minvalde konunun odak noktasını aslen bir söz olarak nazil olması hasebiyle Kur'an'a yansıyan sözlü dil oluşturmaktadır. Söz, bir ortamda belli bir yaşanmışlık düzleminde söylendiği için, aynı zamanda ortamın mukadder sualine de cevap vermektedir. Sözün sesteki ifadelerinin, yazının grafiklerine hapsolmasının ve söz dışı figürlerin yazıya aktarılamamasının örneğini Kur'an'ın yazıya geçirilmek suretiyle Mushaf haline getirilişinde görmekteyiz. Çalışmamızda hitâbî dil, vahyin kendine has üslubu ile sözlü dilin yapı ve özellikleri olan Kur'an'a işaret ederken; kitabi metin, vahyin tamamlanıp yazıya aktarılmasıyla yazılı dil sınırlarında ifade edilen Mushafı kastetmektedir. Hitâbî Dilin Kitabi Metne Yansıması ise, sözlü dilin özelliklerinin yazılı dilin özellikleriyle uyuşmamasından mütevellid bir durum tespitidir. İlk iki bölümde teoriğini oluşturduğumuz Kur'an'ın hitâbiliği'nin öncelendiği çalışmamızın üçüncü bölümü, Abese Suresi bağlamında teoriğin pratiğe dönüşümünü hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Kur'an, Hitap, sözlü dil, yazılı dil, Abese Sûresi.