Ortak Çalışma Alanlarında Yaratıcı Endüstrilerin Teknolojik İhtiyaçlarını Karşılamaya Yönelik Mekânsal Özelliklerin Araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SULTAN ELİF YILMAZ
Danışman: Hatice Umut Tuğlu Karslı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:21. Yüzyılda yaratıcı endüstrilerin yükselişine bağlı olarak ortak çalışma kavramına ve ortak çalışma alanlarına gösterilen ilgi artmıştır. 2020 yılında, dünya üzerinde faaliyet gösteren 19.421 adet ortak çalışma alanı bulunurken bu sayının 2024 yılında 41.975 olması beklenmektedir (Statista, 2020). Ortak çalışma (Coworking) kavramı, "çalışan bireylerin değer üretmek adına iletişim yoluyla bilgi ve bilgeliği paylaşırken bir yerde toplandığı ve kendi tercihleri doğrultusunda iş birliği yaptığı bir çalışma biçimidir" (Uda, 2013). Bu çalışma prensibinin temel özellikleri "bireylerin niteliklerinin belirli bir iş, meslek ve kuruluşla sınırlı olmaması" ve "bu bireylerin aynı iş yerini fiziksel olarak hep birlikte kullanmasıdır". Buna göre bu kavram, serbest çalışanların, küçük ölçekli girişimcilerin veya kuruluş üyelerinin, ayrı işlere sahip olmalarına rağmen, bir iş yerini paylaşmaları, karşılıklı iletişim kurarken koşullar altında esnek bir şekilde iş birliği yapmaları olarak da tanımlanabilir. Bu kavramın fiziksel mekanı olan ve farklı disiplinlerden kişilerin bir arada olmasına, aynı çatı altında düşünce, proje ya da ürün üretmesine imkan veren ortak çalışma alanları en çok da yaratıcı endüstrilere ev sahipliği yapmaktadır. Ortak çalışma alanlarının tasarımında, kullanıcılarının mekânsal ve donanımsal gereksinimlerine aynı anda cevap verebilme zorunluluğu önemli bir tasarım verisidir. Bu bağlamda, ortak çalışma mekanlarından kullanıcılara doğrudan ve bireysel olarak hareket etmelerini sağlayacak bazı araçlar sunması beklenmektedir. Sosyal ağlar, bilişim, web 2.0 gibi yazılımsal ve donanımsal yeni teknolojiler içerik geliştirmenin yanı sıra değer yaratmaya olan katkıyı da artırmaktadır. Araştırmalarda yaratıcı endüstriler için iş birliğinin verimliliğini ve katkılarının etkinliğini artırmak için kullanıcı ya da topluluklara teknolojik araçlar sağlamaları gerektiğine dikkat çekilmektedir (Von Hippel ve Katz, 2002). Bu bağlamda tez çalışmasının amacı, ortak çalışma alanlarında çalışan yaratıcı endüstri çalışanlarının teknolojik ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik mekansal özelliklerin araştırılmasıdır. Çalışmanın ilk bölümünde, ortak çalışma kavramı ve ortak çalışma alanlarının tanımı, gelişimi, sınıflandırması ve iç mekan düzeni ile ilgili bir literatür araştırması yapılmış; ortak çalışma alanlarında kullanıcı-mekan ilişkisi, çalışanlara verilen hizmetler, kullanıcı gereksinimleri ve iç mekan düzeni alt başlıkları ile incelenmiştir. İkinci bölümde yaratıcı endüstriler, kavram ile ilgili ön tanımlamalar ve gelişimi ile incelenerek yaratıcı endüstri çalışanlarının profili ve ortak çalışma alanında çalışma motivasyonları ile tanımlanmıştır. Üçüncü bölümde, ortak çalışma alanlarında yaratıcı endüstrilerin teknolojik ihtiyaçlarının belirlenmesi amacıyla bir literatür taraması yürütülmüş ve bu ihtiyaçlar, "ağ teknolojileri, ekipman teçhizat, dijital ve sosyal ağlar- topluluk oluşturma, malzeme ve mimari" şeklinde belirlenmiştir. Son bölümde, bu özellikleri incelemek amacıyla, Crea Center Çekmeköy ortak çalışma alanında yürütülen saha çalışması yer almaktadır. Araştırmada, mekânı kullanan yaratıcı endüstri çalışanlarının profili, teknolojik ihtiyaçları ve bu ihtiyaçları karşılayacak mekansal özelliklere ilişkin veri toplamak amacıyla, saha ziyaretleri sırasında yerinde gözlem, çalışma mekanının yöneticileri ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ve kullanıcı geri bildirim anketleri araç olarak kullanılmıştır. Veri toplama sürecini takiben, yerinde gözlem notları, kullanıcı anketleri, görüşme notları, sahada çekilen fotoğraflar ve proje arşiv çizimlerinden elde edilen yazılı, çizili ve görsel materyalin analizi sonucunda elde edilen "ortak çalışma alanlarında yaratıcı endüstrilerin teknolojik ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik mekansal özelliklere" ilişkin bulgular, ağ teknolojileri, ekipman teçhizat, dijital ve sosyal ağlar- topluluk oluşturma, malzeme ve mimari" başlıkları altında tartışılmıştır. Bu tez, yaratıcı endüstrilerde ortak çalışma alanlarının teknolojik ihtiyaçlarını sistematik bir şekilde analiz ederek, bu alandaki literatüre önemli katkılarda bulunmuştur. Ayrıca, ortak çalışma alanlarının tasarımı ve işletimi için pratik öneriler sunarak, bu alanlarda karar vericilere yol gösterici olmuştur. Mayıs 2024, 129 sayfa. Anahtar kelimeler: ortak çalışma alanı, yaratıcı endüstriler, iş birliği mekanları, teknoloji ve mekan, Crea Center Çekmeköy