Nazal yol ile uygulanan aşı taşıyıcı sistemlerin geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Genada Sinani
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Erdal CEVHER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mukozal yol ile uygulanan aşılar sistemik immün yanıt ile birlikte mukozal immün yanıt da oluşturmaktadır. Nazal mukoza hem sistemik hem de mukozal bağışıklama için etkin bir bölgedir. Genellikle nazal yol ile uygulanan aşılar ile oluşan immün yanıt zayıftır. Adjuvanların veya aşı taşıyıcı sistemlerin kullanımı mukozal yoldan uygulanan aşıların immün yanıtını arttırmaktadır. Nanoteknoloji alanındaki gelişmeler ile farklı partikül boyutuna, yüzey yüküne ve yüzey özelliklerine sahip polimerik aşı taşıyıcı sistemlerinin geliştirilmesine olanak sağlanmıştır. Biyouyumlu ve biyoparçalanabilir kitosan ve poli(laktik-ko-glikolik asid) polimerleri ile hazırlanan partiküler sistemler mukozal adjuvant özelliği göstermiştir. Pozitif yüklü poliester polimerleri kolay sentezlendiğinden ve biyoparçalanır olduğundan farklı özellikte ilaçlar için etkin taşıyıcı sistemlerin hazırlanmasına olanak vermektedir. Çalışmada, adjuvan özelliğini arttırmak amacıyla, kitosan esaslı biyopolimer ile sentetik poliester polimerleri ilk kez sentezlenmiş ve yapıları FT-IR spektroskopi ve 1H-NMR ile ispatlanmıştır. Modifiye kitosan partikülleri tripolifosfat kullanılarak iyonotropik jelasyon yöntemi, poliester yapısında partikülleri ise çift emülsiyon uçurma yöntemi ile hazırlanmıştır. Aşı taşıyıcı sistem olarak kullanılacak nanopartikülere (NP) model antijen olarak sığır serum albumini (BSA) yüklenmiştir. Partikül boyutu 100-250 nm arasında değişen, +4±1°C'de fiziksel stabiliteye ve pozitif yüzey yüküne sahip ve enkapsülasyon etkinliği yüksek (%78-%91) partiküller elde edilmiştir. Taramalı elektron mikroskobu ile elde edilen fotoğraflar partikül yüzeyinin yuvarlak ve pürüzsüz olduğu göstermiştir. Enkapsülasyon işleminin BSA proteinin yapısal bütünlüğünü değiştirmediği SDS-PAGE ile kanıtlanmıştır. Calu-3 ve A549 hücre hatlarında yapılan toksisite çalışmaları (MTT testi) sonucunda, NP'lerin 2 mg/mL konsantrasyona kadar düşük toksisite gösterdiği ispatlanmıştır. Balb/c farelerde yapılan in vivo çalışmalar kapsamında incelenen serum antikor ve sitokin seviyeleri, nazal yol ile uygulanan NP'lerin, s.c. yol ile uygulanan NP'lerden özellikle 2. dozdan sonra daha yüksek sistemik (hümoral ve hücresel) ve mukozal immün yanıt oluşturduğunu göstermiştir. Geliştirilen partiküler sistemler, nazal yol ile aşıların uygulanması için uygun fiziksel özelliklere ve uzun süreli stabiliteye sahip oldukları, adjuvan özellik göstererek immün yanıtı arttırdıkları için nazal aşı taşıyıcı sistemler olarak kullanımları umut vaad etmektedir.