KLASİK ARAP EDEBİYATINDA TAHSÎNÜ’L-KABÎH VE TAKBÎHU’L-HASEN OLGUSU (EBÛ MANSÛR ABDÜLMELİK B. MUHAMMED B. İSMÂ'İL ES-SE'ÂLİBÎ ÖRNEĞİ)


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Doğu Dilleri Ve Edebiyatları Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Şafak YALÇIN

Danışman: Leyla Yakupoğlu Boran

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yerleşik algıların ve etik değerlerin muhatabı ikna edecek düzeyde tersyüz edilmesi edebî anlamda değerli görülmektedir. İyi bir şair veya edibin, maksadı doğrultusunda ele aldığı konuyu hem iyi hem de kötü olarak aktarabilmesi -ahlâki açıdan bağımsız olarak düşünüldüğünde- sanatındaki hünerine delalet etmektedir. Bu yetiye sahip olan kimselerin, klasik Arap edebiyatındaki bazı edebiyatçıların nezdinde belâgatin zirvesinde olduğu kabul edilmektedir. Bu bağlamda iyi olduğuna dair insanların fikir birliğinde olduğu hususların kötü yönlerini ve kötülüğü(çirkinliği) konusunda uzlaşı olan hasletlerin iyi yönlerini ortaya koyan bu paradoksal tutum, Arap edebiyatında el-mehâsin ve'l-mesâvî türü altında tahsînu'l-kabîh ve takbîhu'l-hasen (çirkinin güzel gösterilmesi ve güzelin çirkin gösterilmesi) temasıyla yer almaktadır. Bu çalışmada, söz konusu mazmunla birlikte Ebû Mansûr es-Seâlibî'nin cimrilik, korkaklık, kin gibi kötü olduğu bilinen ahlâkların iyi yönlerini; akıl, ilim, gençlik gibi övülen haslet ve olguların ise kötü yönlerini ele aldığı "Tahsînu'l-kabîh ve takbîhu'l-hasen adlı eseri incelenmiştir.