Gazete Haberlerine Göre II. Cihan Harbi Ertesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin İktisadi ve Sosyal Durumu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Burak AYDEMİR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ercümen BALCI
Özet:İkinci Dünya Savaşı, 20. yüzyılda meydana gelen en büyük felaketlerden bir tanesidir. Savaşın etkileri sıcak savaşta yer almayan Türkiye'yi de içine almış, savaş boyunca değişen politikalar Türkiye'nin ihtiyatlı davranmasına neden olmuştur. Savaş yıllarında iktisadi ve sosyal hayatta yaşanan olumsuzluklar, savaş sonrasına da yansımıştır. Savaş yıllarında görülen karaborsacılık faaliyetleri savaş sonrasında da devam etmiş, Türkiye bu dönemde hayat pahalılığı ile uğraşmak zorunda kalmıştır. Hayat pahalılığı nedeniyle fiyatlarda meydana gelen artış toplumsal hayatta büyük sorunlar yaratmıştır. Savaşın sonrasında ülkeler bitik ekonomilerini yeniden canlandırmak için çabalarlarken, Türkiye'de bu dönemde iktisadi ve siyasi bağlamda değişim ve dönüşümler meydana gelmiştir. 1945 yılından itibaren öncelikle Türkiye ikili ticaret anlaşmalarına önem verirken, Avrupa İktisadi İşbirliği Teşkilatı'na üye olarak teşkilatta alınan ticaret serbestisi kararını aynen uygulamıştır. Türkiye, zirai bağlamda 1945 yılında "Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu "nu çıkararak toprak reformunu gerçekleştirmiş, savaş sonrasında zirai bağlamda verimi arttırmak üzere Truman Doktrini ve Marshall Yardımı kapsamında Türkiye'ye yapılan yardımlar tarımın makineleştirilmesinde kullanılmıştır. Çalışmada 1942 tarihinde yayın hayatına başlayan yerel nitelikli İzmir Ticaret Gazetesi'nin 1945 yılına ait tüm sayılarında yer alan haber başlıklarından bir fihrist oluşturulmuş ve haberler değerlendirilmiştir. İncelenen yılda savaş sonrasının getirmiş olduğu yokluklar başta olmak üzere birçok sosyoekonomik haberlere, ihracat ve ithalat politikalarına, ihracatı ve ithalatı gerçekleştirilen ürünlere, zirai rekolte miktarlarına rastlanılmıştır. Devam eden süreçte, 1946 – 1950 yılları arasında faaliyet gösteren ulusal nitelikli Akşam ve Cumhuriyet gazetelerinin tüm sayılarına ilişkin gerçekleştirilen çalışmalarda ise ziraatta modernleşme çabaları, paranın değerini korumak için Saraçoğlu Hükümeti tarafından alınan 7 Eylül 1946 tarihli kararlar ile mesken buhranı başta olmak üzere iktisadi ve sosyal hayata yansıyan haberler derlenmiştir. Derlenen haberler tez çalışma süresince belirlenen ikincil kaynaklarla birlikte yorumlanmıştır. Bununla birlikte söz konusu dönemde imzalanan ticaret anlaşmaları, ihracatı arttırma çalışmaları ve iç piyasa ihtiyaçlarını sağlamak için gerçekleştirilen ithalat politikalarının yanı sıra 1950 yılında kurulan Sanayi Kalkınma Bankası da gazete haberlerinden tez çalışmasına yansımıştır. Anahtar Kelimeler: İkinci Dünya Savaşı Sonrası, Tarımda Modernleşme, İhracat, İthalat, Ticaret Anlaşmaları