Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü, Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Utku GÜMÜŞ
Danışman: Erol Sarı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Anabilim Dalı'nda Yüksek Lisans tezi olarak hazırlanmıştır. Çalışma alanı Marmara Ereğlisi şelf alanı olup, Marmara Denizi Kuzey şelfinde Tekirdağ'ın 30 km doğusunda ve İstanbul'un 90 km batısında yer almaktadır. Çalışma alanı hızlı nüfus artışı, tarımsal alanlarda yoğun ilaç ve gübre kullanımının yanı sıra evsel atıklardan da etkilenmektedir. Sedimentler kirleticilerin ana taşıyıcıları ve depoları olduklarından antropojenik kirliliklerin tarihçesi için bir arşiv niteliğindedir. Marmara Ereğlisi şelfinde kirlilik durumu ve tarihsel değişimini belirlemek için üç ayrı karot örneği alınarak, karot boyunca tane boyutu, toplam organik karbon, toplam inorganik ve seçilmiş element (Al, As, Fe, Mn, Cr, Cu, Ni, Pb, Ti ve Zn) içerikleri belirlenmiştir. Eldeki verilere zenginleşme faktörü, (EF) kirlilik faktörü ve kirlilik yükü indeksi (PLI) gibi jeoistatistik yöntemler uygulanarak Marmara Ereğlisi şelf alanının geçmişten günümüze olası ağır metal kirlilik derecesi incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre seçilmiş elementlerin değişim aralığı ve ortalama (parantez içerisinde) konsantrasyonları mg kg−1 olarak: Al 3475 - 37688 (17405); As 1.3 - 10 (4.9); Cr 25 - 100 (70); Cu 3.4 -20 (12); Fe 2666 - 15725 (10743); Mn 63 - 188 (137); Ni 16 - 57 (44); Pb 4.1– 36 (20); Ti 541-1758 (1440) ve Zn 5.3 - 174 (44)'dir. Çalışılan elementlerin karotlardaki ortalama EF değerleri büyükten küçüğe doğru sırasıyla; Zn >Pb>Cu>As>Fe>Cr>Ni> Mn >Ti şeklindedir. EF sonuçları kor örneklerinin üst kısımlarının As, Cr, Fe, Mn, Ni ve Ti açısından kirlenmemiş, Cu, Pb ve Zn açısından orta derecede kirlendiğini göstermektedir. Cu, Pb ve Zn için en yüksek EF değerleri karot yüzeyinde bulunmakta ve karot tabanına doğru azalmaktadır. Karotların üst kısmında Cu, Pb ve Zn artışına tarımsal ve evsel atıkların son dönemlerde yoğunlaşmasıyla birlikte Karadeniz ve İstanbul kaynaklı kirleticiler de neden olabileceği düşünülmektedir.