" Odysseas Elytis'in Şiirlerinde Mitolojik İzlekler "


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Aslı DAMAR ÇAKMAK

Danışman: Esin Ozansoy

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Geleneksel olarak bir toplumun kültürel ve dini inançlarını, hikâyelerini, kökenlerini ve değerlerini yansıtan anlatı olarak tanımlayabileceğimiz mitos kavramı, edebiyatın köklerini oluşturan ve ona ilham veren güçlü bir kaynak olarak kapsamlı bir araştırma alanı sunar. Okuyuculara geniş bir anlam dünyasının kapılarını aralayan, anlatımı zenginleştiren, edebi eserlerde gerçek ve fantastik ögeler arasında köprü kuran mitoslar, edebi türlerin çeşitliliği içinde geniş bir yelpazede karşımıza çıkar ve toplumların kolektif hafızası ile kültürel mirasını nesilden nesile aktarmasına vesile olur. Tarih boyunca şiir türü ile güçlü bir ilişki içinde olan mitos ve mitolojinin şiire entegre edilmesiyle şiirin duygusal ve anlamsal derinliği vurgulanmakta, bu edebi türün kendine özgü dil ve imge kullanımı ile etkileyici eserler ortaya konmaktadır. Bu çalışmamızda, dilin estetik ve duygusal gücünü kullanarak duygu ve düşünceleri ifade etme sanatı olan şiirde mitos ve mitoloji kavramlarını incelemeyi hedefledik. Yunanistan'da 1930 ve 1940 yılları arasında ortaya çıkan yazar ve şairleri kapsayan edebi bir ekol olan 30 Kuşağı, hem düz yazıda hem de şiirde geliştirdikleri yenilikçi üslupla edebiyata modernizmi getirmiştir. Bu araştırmanın amacı, bu kuşağa mensup Odysseas Elytis'in şiirlerinde mitolojik ögelerin eserlerine nasıl yansıdığını inceleyerek modern yaşamda hangi mesele ve değerlere karşılık geldiklerini ortaya çıkarmaktır. Elytis'in kendi fikirleri ile konuya dair şiirleri incelendiğinde antik ve modern yaşam arasında bir köprü inşa ettiği, yaşamının sonuna dek ayrılmadığı şiiri antik mirasla beslediği sonucuna varılmıştır. Aynı coğrafyayı paylaştığı ve şiirlerindeki lirik imgelerin önemli bir kısmında esinlendiği Sappho'yu ve geleneğin dayanağı olarak gördüğü Homeros'u sıklıkla referans almış, modern şiirdeki adımlarını antik edebiyatın sağlam temelleri üzerinde atarak istikrarlı bir biçimde ilerlemiştir. 30 Kuşağının mitos algısı çerçevesinde mitogenez mekanizmasını kullanan ve kendine özgü bir mitoloji sistemi yaratan Elytis, mitolojik ögeleri modern yaşamdan kesitlerle ilintilendirmiş, kullandığı sembollerle çok katmanlı eserler vermiş, bu yolla farklı bakış açıları geliştirmiş, mitoloji ve edebiyat arasındaki ilişkiye dair derinlikli ve güçlü bir perspektif sunmuştur.