21'inci Yüzyıl'da demokrasi: Popülizm ve yapay zeka ilişkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyasal Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAĞDAŞ BAŞAR BAHAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sevim Budak
Eş Danışman: Murat Çetin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:21. yüzyılda liberal demokrasinin karşılaştığı en büyük tehlikelerden birinin popülizm olduğu varsayılmaktadır. Bu olgunun özellikle Batılı demokrasilerde ortaya çıkması, iktisadi eşitsizliğin önemli ölçüde artması, liberal değerlerin ya da göç dalgalarının getirdiği kültürel geri tepme, küreselleşme veya demokrasilerin halka karşı tepkisiz kalmasıyla açıklanmaktadır. Fakat bu tarz açıklamalar içerisinde çelişkiler bulunmaktadır. Örneğin, eğer halkın popülizm olgusunu destekleyebilecek bir gücü varsa, neden en başta hükümetleri kontrol altına alıp bu olguya sebebiyet veren faktörleri engelleyememiştir? Bu çalışma, popülizme farklı bir teorik çerçeve sunarak liberal demokrasiyi popülizmin bir türü olarak değerlendirmektedir. Dahası, bu çalışmaya göre popülizmin günümüzde bu kadar görünür hale gelmesi, bir toplumda var olan iki aristokrasinin mücadelesini temsil etmektedir. Eleştirel gerçekçi çerçeveyi temel alan bu çalışma; Avrupa Birliği içerisinde yapay zekâya ilişkin çıkarılan yasalar, söylemler ve yapılan açıklamaları politika analizi, işlev analizi ve karşılaştırmalı tarihsel analiz yöntemlerini kullanarak incelemiştir. Veri olarak her türlü haber kaynağı, ikincil araştırmalara dayanan çıkarımlar, resmi ya da özel kurumlara ait anket çalışmaları kullanılmıştır. Bulgulara göre popülizm olgusu, küresel düzeyde ABD-Çin arasında yaşanan İkinci Soğuk Savaş'tan kaynaklı olarak AB içerisinde bölünmelerden kaynaklanırken, ulusal düzeyde ise yapay zekânın seçkinler arasında bir bölünmeye yol açmasından dolayı ortaya çıkmaktadır. Bu bölünme, AB içerisindeki ortak politika yapım sürecini olumsuz etkilemektedir. Ayrıca bu çalışma kapsamında tartışılan bulgular üzerinden AB vatandaşlarına bazı öneriler sunulmuştur. Bu bağlamda, vatandaşlar halk ve seçkinler arasındaki mücadelenin farkına varmaları konusunda uyarılmış ve büyük teknoloji firmalarının artan gücüne karşı dikkatli olmaları gerektiği savunulmuştur. Son olarak, bu çalışma kapsamında yapay zekânın ulusal, Birlik genelinde ya da küresel çapta seçkinler arasındaki güç dengelerini bozmasından kaynaklanan istikrarsız siyasi ortamın, AB'nin varlığına son verebileceği tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Demokrasi, Yapay Zeka, Büyük Teknoloji, Popülizm, Avrupa Birliği, Seçkinler Arası Mücadele,