Karbon Vergisinin Yönlendirici Niteliği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATİH TÜRK

Danışman: Gamze Gümüşkaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

20. Yüzyılın başlangıcına kadar salt kamu harcamalarını karşılamanın anayasal bir dayanağı ve yolu olarak görülen vergi kavramı, hak ve ödev tanımının karşılıklı bir etkileşime dayandığının fark edildiği modern devlet sisteminin gelişmesi ile birlikte buyur edici niteliğini korumak ile beraber; yönlendirici bir özelliğe de sahip olmuştur. Bu kapsamda, modern dönemde, vergiyi doğuran olay ve vergi matrahlarında yaşanan değişimlerle birlikte vergi uyumunun arttırılması hedeflenmiş; mükellef davranışlarını etkileyerek kamu harcamalarına neden olan unsurların ortadan kaldırılması adına yönlendirici vergiler uygulamaya alınmıştır. Bununla birlikte sınırlı kaynakların korunmasının ve sürdürülebilir hale getirilmesinin ekonomik gelişmenin devamının ön şartı olduğu tespit edilmiş; kaynakların aşırı tüketiminin gerek ekonomiye gerekse de doğaya ve insan hayatına zarar verdiği fark edilmiştir. Bu doğrultuda, ulusal ve uluslararası alanda pek çok konvansiyon yürürlüğe girmiş; ikili ve çok taraflı birçok sözleşme akdolunarak iklim değişikliğinin ve kaynakların aşırı tüketiminin önüne geçilmesi, ekonomik gelişmenin devamı hedeflenmiştir. Bu kapsamda, 20. yüzyılın son çeyreği itibariyle hayati bir önemi haiz olduğu fark edilen Karbon Vergisi, günümüzde de ehemmiyetini korumaktadır. Her ne kadar küresel anlamda Karbon Vergisi üzerinde bir konsensüs oluşmamışsa da gün geçtikçe söz konusu verginin yürürlüğe girdiği ülke sayısı da artmaktadır. İşbu tezin amacı maliye teorisi uyarınca bir Pigou vergisi niteliğini haiz olduğu iddia edilen Karbon Vergisi fenomeni hakkındaki temel kavram ve ilkeleri açıklayarak tanımı hususunda bir öneride bulunmak; karşılaştırmalı hukuk sistemlerinde yaklaşık otuz yıllık serüveni boyunca vergi hukuku dünyasındaki niteliksel ve niceliksel etkilerini inceleyerek yönlendirici bir vasfa sahip olup olmadığı hususunda bir görüş bildirmektir.