Balkan Harbi sonrasında yapılan Divan-ı Harb ve Meclis-i Mebusan tahkikatı (1913-1914)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Serkan Er
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Gültekin YILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Balkan Harbi sonrası hezimete sebep oldukları iddia olunan askerî ve siyasi karar vericilerin nasıl tahkik edildikleri araştırılmıştır. Bu maksatla; öncelikle stratejik seviyedeki askerî karar verme makamlarının sorumluluklarını tespit etmek için kurulan divan-ı harp tahkikat heyetinin faaliyetleri incelenmiştir. Müteakiben harp esnasında iktidarda bulunan Gazi Ahmed Muhtar Paşa ve Kâmil Paşa kabinelerinin Divan-ı Âlî'ye sevk edilmeleri hakkında Meclis-i Mebusan'da verilen bir önerge üzerine yapılan meclis tahkikatının nasıl yürütüldüğü incelenmiştir. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Harbi'ne uzanan süreçte bu iki tahkikat neticesinde ortaya çıkan tecrübelerden ne gibi dersler aldığı da ortaya konulmuştur. Çalışma esnasında teşkil edilen divan-ı harp tahkikat heyeti ve kura ile tahkikat için görevlendirilen Meclis-i Mebusan 4'üncü Şube'nin zabıt ve raporları ile dönemin tanıklarının hatıraları doğrultusunda devlet ve ordunun yenilgide sorumluluğu görünenlerden hesap sorma görevini ne kadar yerine getirebildiği ve geçmiş hatalardan dersler çıkararak ne gibi düzenlemeler yaptığı mercek altına alınmıştır. Sonuç olarak, Balkan Harbi örneğinde bir büyük askerî mağlubiyetin Osmanlı Devleti'nin siyasi ve askerî mesuliyet sahipleri üzerindeki etkileri ve bu yenilgiye sebep olanların tespit edilmesinde uygulanan yöntemler incelenerek, devlet ve ordudaki modern anlamdaki soruşturma ve ders çıkarma süreçlerinin etkinliği diğer devletlerdeki misalleriyle karşılaştırarak değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Balkan Harbi, Divan-ı Harp, Divan-ı Âlî, Tahkikat, Alınan Dersler, Müşir Osman Paşa, Gazi Ahmed Muhtar Paşa, Kâmil Paşa.