Toplum temelli rehabilitasyon perspektifinden engellilere yönelik sosyal yaşam politikaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyasal Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ DEMİREL
Danışman: Özgün Akduran Erol
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, toplum temelli rehabilitasyon perspektifinden Türkiye'de engellilerin sosyal yaşamlarında karşılaştıkları sorunlar açığa çıkarılarak, bu sorunlar toplum temelli rehabilitasyonun standartları çerçevesinde çözüm odaklı ele alınmaktadır. Araştırmada nitel yöntemle fenomenolojik yaklaşım kullanılmış ve engellilerin kişisel destek (bakım), ilişkiler evlilik ve aile, kültür sanat aktiviteleri, rekreasyon spor faaliyetleri ve adalete erişim konularındaki bireysel deneyimleri derlenerek bu deneyimlerin özünü tanımlayan daha genel ve evrensel bir bilgi ortaya koyulması hedeflenmiştir. Bu minvalde öncelikle, engellilik ve rehabilitasyon kavramlarına dair bir analiz ortaya konulmuştur. Bu kavramların zaman içerisinde değişen sosyal yönlerine vurgu yapılarak toplum temelli rehabilitasyonun tarihsel gelişimi ve engellilik alanına katkıları ele alınmıştır. Daha sonra toplum temelli rehabilitasyonun bileşenlerinden biri olan sosyal yaşam alanının nereleri kapsadığına dair bir çerçeve çizilmiş ve bu alanda uluslararası düzeyde gerçekleştirilen uygulama örnekleri ve Türkiye'de sivil toplum kuruluşları, yerel yönetimler ve merkezi yönetim tarafından uygulanan toplum temelli rehabilitasyon programları açıklanmıştır. Akabinde veri toplanması amacıyla, İstanbul'da ikamet eden 18 yaş üstü 10'u kadın 9'u erkek olmak üzere kartopu örneklem biçimi kullanılarak seçilen toplam 19 engelli birey ile sosyal yaşamlarında karşılaştıkları sorunları algılayış biçimlerinin görünür kılınabilmesi için derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, engellilerin sosyal yaşamlarını ilgilendiren kişisel destek (bakım), ilişkiler evlilik ve aile, kültür sanat aktiviteleri, rekreasyon spor faaliyetleri ve adalete erişim konularında yaşadıkları sorunlara dikkat çekilmiş, bu sorunların toplum temelli rehabilitasyonun uluslararası belgelerde yer alan standartlar odağında yerel yönetimler, merkezi yönetim ve sivil toplum kuruluşları temelinde çözüm önerileri sunulmuştur.