Mü'min Şahsiyetin İnşası Bağlamında Kur'an'da Dua
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DERYA GÜNEY
Danışman: Yaşar Düzenli
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dua, bir inancın göstergesidir. Bu nedenle, hem inancın zirvesindeki üstün güce dair tasavvuru ele verir, hem de o tasavvuru şekillendirir. Kur'an, muhataplarının zihnindeki Allah tasavvurunu değiştirirken eş zamanlı olarak dua anlayışını da değiştirmiştir. Allah'a dair hali hazırda var olan tasavvur üzerinden gerçekleşen bu değişim, muhataplarının tüm varlıkla kurdukları ilişkileri de etkilemiştir. Bir inşa süreci olarak ifade edilebilecek bu değişim ile insan; kendisine yakın, merhametli, adaletli, belirli ilkeleri olan ve bunlar dahilinde kullarına davranan bir Allah inancına ulaşır. Nüzul süreci boyunca insan-Allah ilişkisinin temel ahlâkî ilkelerini ortaya koyan Kur'an, insandan da bu ilkelere uygun davranmasını bekler. İnsanın Allah ile kurduğu ilişkide duanın durduğu yer ve yüklenilen anlam, tam da bu ilkelerin anlaşılması ile ilgilidir. İşte Kur'an; süreç içinde Allah tasavvuru ile birlikte şekillendirdiği dua algısı üzerinden esasen mü'min bir şahsiyet inşa etmekte, muhatabını hem zihinsel hem de davranışsal açıdan yeniden yapılandırmakta, şahsî sorumluluğunun bilincinde, salih amel odaklı bir zihne dönüştürmektedir. Böylece insan, yaratılışına uygun bir yol ve yöntem (fıtrat) izleyeceğine dair iradi bir beyanda bulunmuş olur. Edilgen bir isteme halini aşan ve içinde bulunulan gerçekliğin anlamını kavramaya yönelik çabanın bir ürünü olan bu beyan, bir konum bildiriminin, tevhid üzere bir ubudiyet anlayışının ifadesidir. Tevhid, bu konumlandırmanın yerli yerince yapılmış halini ifade ederken, şirk, aksine bir konum karmaşasının ifadesidir ki, Kur'an başından sonuna kadar bu karmaşanın düzeltilmesinin mücadelesini vermiştir. Nitekim mü'minin duası ile ortaya koyulan, nihayetinde her durumu kuşatan bir acziyetin idrakiyle tek Allah'a kulluk bilincidir. Çalışmamız boyunca mü'min bir şahsiyetin inşasında belirleyici olan dua anlayışının nüzul sürecindeki seyrini, konuya ilişkin ayetlerin metin içi ve metin dışı bağlamlarını ve müfessirlerin yaklaşımlarını da dikkate alarak ortaya koymaya çalıştık. Anahtar Kelimeler: Allah, tasavvur, dua, şahsiyet, mü'min