Mekâna bağlanma düzeyinin mekân kimliği ve diğer gruplarla ilişkiler üzerindeki etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRAR YENİCE KANIK
Danışman: SEVİM CESUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın temel amacı, İstanbul'un farklı ilçelerinde yaşayan kişilerin mekâna bağlanma (ev, bina, mahalle, ilçe ve şehir) düzeyinin, mekân kimliğine ve kişilerin diğer mekân kimlik gruplarıyla ilişkilerine etkisinin incelenmesidir. Mekânla kurulan ilişkiyi Sosyal Kimlik Teorisi çerçevesinde ele alan çalışmalardan (Arkonaç, 1995; Bernardo ve Palma-Oliveira, 2013a; Bernardo ve Palma-Oliveira, 2016a; Puddifoot, 1997) yola çıkarak, mekânın bir sosyal kategori olarak gruplar arası ilişkilere etkisi incelenmiştir. Araştırma, İstanbul'un farklı ilçelerinde yaşayan, yaşları 17 ile 65 arasında değişen 242 katılımcı (161 kadın, 81 erkek) ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara Sosyo-demografik Bilgi Formu, Mekâna Bağlanma Ölçeği, Mekân Memnuniyeti Ölçeği, Mekân Kimliği Ölçeği ve Mekânsal Gruplararası İlişkiler Ölçeği uygulanmıştır. Bulgulara göre, katılımcılar en yüksek düzeyde eve, ardından sırasıyla şehre, mahalleye, ilçeye ve binaya bağlanmaktadır. Şehirle kurulan bağlanma ilişkisinde yaşanılan ilçeye yönelik bağlanma ve memnuniyetin belirleyici olduğu görülmüştür. İlçeye ve şehre bağlanma ve ilçe kimliği geliştirme süreçlerinde ilçede ikamet süresinin; şehir kimliği için ise, en uzun süre yaşanan ilin İstanbul olmasının etkili bir yordayıcı olduğu görülmüştür. İlçeye bağlanma ve ilçe kimliği arasındaki ilişkide şehir kimliğinin; şehre bağlanma ve şehir kimliği arasındaki ilişkide ilçe kimliğinin kısmi aracılık etkisi belirli koşullarda bir üst ya da alt düzeydeki mekân kimliğinin belirginleşerek bağlanma ve kimlik arasındaki ilişkiyi güçlendirdiğini göstermiştir. İlçeye bağlanma ile ilçe kimliği arasındaki ilişkide ilçe düzeyinde gruplararası ilişkilerin, şehre bağlanma ile şehir kimliği arasındaki ilişkide şehir düzeyinde gruplararası ilişkiler değişkeninin kısmi aracılık etkisine sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgu, Sosyal Kimlik Teorisi çerçevesinde, her iki kimlik düzeyinde de gruplararası ilişkilerin mekân üzerinden tanımlanması durumunda mekân kimliğinin güçlendiğini göstermektedir.