Ekonomik diplomasi aktörü olarak Türk Hava Yolları'nın analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KADİR BURAK TURGUT
Danışman: Özgün Erler Bayır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ekonomik diplomasi, uluslararası ilişkiler süreçlerinde ulusal ekonomik refahın ve politik stabilizasyonun arttırılmasını sağlayacak ekonomik kaldıraç araçlarının kullanılmasıdır (Okano-Heijmans, 2013). Aynı zamanda ekonomik diplomasi ithalat, ihracat, turizm gibi ekonomik değişkenleri etkileyen faaliyetlerdir (Bergeijk, 2009). Bu kavram pek çok ulus aşırı şirketin faaliyetlerini açıklama hususunda bize bir çerçeve sunmaktadır. Türk Hava Yolları'nın turizm ve ticaretin teşviki şeklinde somutlaşan faaliyetleri ekonomik diplomasi kavramıyla daha iyi anlaşılmaktadır. Dünya siyasetinin başlıca aktörleri ulus-devletlerdir, ancak tek aktör onlar değildir. Uluslararası İlişkiler literatüründe devleti merkeze alan çalışmalar ağırlıktadır. Devlet dışı aktörleri inceleyen bu çalışmada ekonomik diplomasi faaliyetleri araştırılmaktadır. Huawei, Walmart, Emirates ve Qatar Airways faaliyetleri bu bağlamda tez içinde irdelenmiştir. Bu ulus aşırı şirketler uluslararası arenada hem kendileri birer aktör olarak karşımıza çıkmaktadır hem de kimi zamanlar ana yerleşkelerinin bulunduğu devletlerin ekonomik diplomasi faaliyetlerinde birer araç olarak kullanılmakta ve bu devletlerin yumuşak güç unsuru olarak faaliyet göstermektedirler. Ekonomik diplomasi faaliyetleri ve stratejileri uygulayan Türk Hava Yolları tarifeli uçuşları, kargo uçuşları, ulsulararası pazarlama faaliyetleri, yurt dışı ofislerinin faaliyetleri ve diğer araçlarıyla ticareti ve turizmi kolaylaştıran önemli bir ekonomik diplomasi aktörü olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada Türk Hava Yolları'nın Afrika, Orta Doğu, Avrupa, Amerika, Asya ve Uzak Doğu bölgelerindeki farklı, somut ekonomik diplomasi uygulamalarına yer verilmiştir. Ayrıca nitel bir araştırma yöntemi olan, olasılıksız örnekleme tekniğinden gelişigüzel örneklem ile seçilen 21 Türk Hava Yolları yöneticisine derinlemesine mülakat tekniği ile sorular yönetilerek Türk Hava Yolları'nın faaliyetlerinin ekonomik diplomasi ile ilişkisi incelenmiştir. Sonuç olarak, "Türk Hava Yolları'nın bir devlet dışı aktör olarak Türkiye'nin ekonomik, politik ve kültürel alanlardaki politikalarında etkisi olan, bir ekonomik diplomasi aktörü olarak değerlendirilmesi mümkün müdür?" araştırma sorusunun olduğu bu çalışmada, Türk Hava Yolları uyguladığı ekonomik diplomasi faaliyetleri (Tarifeli uçuşlar, kargo uçuşları, pazarlama faaliyetleri, yurt dışı ofislerinin faaliyetleri, Turkish Corporate Club, Holidays, Conventions, touristanbul, stopover, widen your heart, uluslararası ticaret ve üretim süreçlerine katılım) ve bölge bazında uyguladığı ticaret ve turizmi artırma stratejileri ile ticaret ve turizmi artırmada önemli bir aktör olduğu, karlılık odaklı hareketleri, çoğunluk hissesinin borsaya kote olması (THY Yatırımcı İlişkileri, 2023) ve dış kuruluşlar tarafından denetlenmesi sebepleriyle devlet dışı bir aktör olarak faaliyet gösterdiği ve Türk Hava Yolları'nın bölge bazında ayrışan faaliyetleri bulunduğu tespit edilmiştir.