Dini ve mistik tecrübede evrensel öz problemi: Walter Stace-Steven Katz karşılaştırması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATMA YÜCE

Danışman: Bayram Ali Çetinkaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmanın amacı değişmez tek bir gerçekliğin olup olmadığını ve bu gerçekliğin felsefi alana yansımasını evrensel öz temasıyla analiz etmektir. Tezde evrensel öz problemi öncelikle soyut bir çerçevede teorik tespitler kapsamında ele alınmıştır. Dini ve mistik tecrübe kavramları temel birimlerine kadar aralarındaki ayrımın evrensel öz açısından önemini anlamak için incelenmiştir. Daha sonra evrensel öz problemi somut bir çerçevede Stace ve Katz'ın argümanlarına göre pratik tartışmalar kapsamında ele alınmıştır. Tezde evrensel öz teması mistik tecrübedeki merkezi konumu dolayısıyla Stace'in kavramsallaştırmasına ve sistematik analizlerine göre değerlendirilmiştir. Bununla birlikte çalışmaya özgün yapı kazandıran akıl-sezgi dikotomisi evrensel öz için kullanılmıştır. Akıl-sezgi arasında öngörülen terkip fikriyle ulaşılan öneri, evrensel özcü ve bağlamsalcı yaklaşımların arasında yer alan ılımlı evrensel özcü yaklaşımdır. Stace ve Katz'ın argümanlarının karşılaştırılmasına dayanan felsefi değerlendirmelerin, kavramsal analizin ve fikirsel sentezin sonucunda muhteva, yöntem ve dil birliği gibi benzerliklerin farklılıklardan daha fazla olduğu ortaya çıkmıştır. Netice olarak dini ve mistik tecrübelerde yapısal, yöntemsel ve linguistik benzerlik tespit edilmiştir.