Bandırma ve Erdek Körfezi Geç Holosen Çökellerinin Jeolojik ve Antropojenik Etkileşimlerinin Araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü, Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇİĞDEM ÖZEN
Danışman: Erol Sarı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Marmara Denizi'nin güneybatısında bulunan Bandırma ve Erdek Körfezi artan nüfus, kentsel ve endüstriyel atıksuların deşarjı, tarımda yoğun olarak kullanılan kimyasal ilaçlar, gübre, evsel atıklar ve liman faaliyetlerinden olumsuz olarak etkilenmektedir. Örneklenen karot çökellerinin kirlilik derecesi ve tarihsel durumlarını belirlemek için tane boyu analizi, toplam organik karbon analizi, toplam inorganik karbon analizi, THg analizi, metal analizi, C-14 analizi ve mineralojik analiz yapılmıştır. Karot çökellerinin tane boyu içeriği genel olarak kil (%9-96), silt (%1-78), kum (%0,1-20) ve az miktarda çakıl (%0,1-7)'dan oluşmaktadır. Karot numunelerinde incelenen As, Co, Cr, Cu, Hg, Ni, Pb, V ve Zn konsantrasyonları ppm biriminden 0,5-28 (As), 0,1-21 (Co), 31-595 (Cr), 0,1-58 (Cu), 0,03-1,10 (Hg), 11-196 (Ni), 3-72 (Pb), 19-159 (V) ve 6-255 (Zn)'dir. Cıva, Pb ve Zn konsantrasyonları genel olarak 20 cm itibariyle karotun üst kısımlarına doğru genel bir artış eğilimi göstermektedir. Erdek Körfezi karot çökellerinin ilk 20 cm kısmında metallerin dikey dağılımı, EF, CF ve PLI değerleri incelendiğinde, Biga ve Gönen Nehri yoluyla hem antropojenik hem de litojenik girdiyle Hg, Pb ve Zn ile orta derecede kirlendiği belirlenmiştir. Bandırma Körfezi'nden alınan MD72 ve BK1 karot sedimanlarının ilk 20 cm'lik kısmı, Bandırma Körfezi çevresindeki arıtılmamış endüstriyel atık su ve evsel atık su deşarjından kaynaklanan As, Cu, Hg, Pb ve Zn ile orta derecede kirlenmiştir. Ayrıca Marmara Denizi'nin güney drenaj alanındaki karasal Pb-Zn girdileri, Pb-Zn mineralize zonlarından Biga ve Gönen Nehir'leri ile Erdek Körfezi'ne taşınmıştır. C-14 tarihlemesi, ön sedimantasyon hızı tahminlerine göre çalışma alanındaki As, Cu, Hg, Pb ve Zn kirlenmesinin günümüzden yaklaşık 400-500 yıl önce başladığını ve son yüzyılda yoğun bir şekilde arttığını ortaya koymaktadır