Aydınlanma Çağı'nda Avrupa ve Türkiye'de Bilim ve Toplum
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2003
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Özge Özdemir
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ayşe Feza GÜNERGUN
Özet:Bu tezimizde, Aydınlanma Çagı'nda Avrupa ve Türkiye'de oluşan bilim ve toplum anlayışı incelenmiştir. Ortaçağ'ın sonu, modern dönemin başlangıcı olarak takvime yerleştirilen Aydınlanma, geniş anlamıyla ele alındığında, Avrupa toplumunun XVI. yüzyılın başından itibaren yaşadığı olaylar ve gelişmeler dizisinin, entelektüel alandaki doruk noktası olarak tanımlanabilir. Çalışmamızda öncelikle Aydınlanma'yı, Immanuel Kant ve Michel Foucault'nun aynı adı taşıyan makaleleri çerçevesinde incelemekte ve "Aydınlanma Nedir?" sorusu çerçevesinde, Aydınlanma'mn bir eleştirisini ve yorumunu sunmaktayız. Aydınlanma'yı, içinde bulunduğumuz dünyayı belirlemesinin yarattığı siyasi ve etik sorunlar açısından tartışmaktayız. Ardından, Avrupa'da XVH. yüzyılın felsefi hareketlerinden ve bilimsel başarılarından gücünü alan Aydınlanma dönemini ele almaktayız. Bu bölümde, öncelikle XVIII. yüzyılın düşünsel artalamm ve Aydınlanma düşüncesinin felsefi temellerini inceledikten sonra, Aydınlanma'yı bilim, toplum ve ilerleme olmak üzere üç ana başlık altmda tartışmaktayız. Aydınlanma düşüncesinin Osmanlı bilim ve düşün hayatı üzerindeki etkisini, "1789 - 1839" ve "1839 - 1876" olmak üzere, iki ayrı tarihsel dönem çerçevesinde incelemekteyiz. Osmanlı Imparatorluğu'nda gerçekleştirilen yenileşme çalışmalarını ele aldıktan sonra, XDC. yüzyıl Osmanlı Türkiyesi'ndeki modernleşme hareketini kısaca değerlendirmekteyiz. Son olarak, XX. yüzyıl Türkiye Cumhuriyeti'ndeki modernleşme hareketini, Aydınlanma ile birlikte ortaya çıkan Batı yayılmacılığı gerçeği çerçevesinde, Avrupa ile karşılaştırmalı olarak değerlendirmekteyiz. m