Osteoporozda Aday Genlere Ait Polimorfizmlerin İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Özlem KURT
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AYŞE CAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osteoporoz, kişide artmış kırık riskine yol açan, bozulmuş kemik gücüyle karakterize olan iskelet bozukluğudur. Osteoporozda önemli aday genlerden olan östrojen reseptör alfa [(ER? (PvuII, XbaI)], tip I kollajen alfa1 (COL1A1 Sp1), D vitamini reseptörü [(VDR (FokI, TaqI)] ve beta3-adrenerjik reseptör (ADRB3 Trp64Arg) genlerine ait polimorfizmler, polimeraz zincir reaksiyonu (PZR), restriksiyon fragmanı uzunluk polimorfizmi (RFUP) ve agaroz jel elektroforezi teknikleri kullanılarak incelendi. Hasta ve kontrol gruplarında genotip ve allel dağılımları istatistiksel analizle incelenip, osteoporoz gelişiminde risk oluşturup oluşturmadıkları tespit edilmeye çalışıldı. Osteopeni ve osteoporoz gruplarında vücut kitle indeksi (VKİ) değerleri düşük bulunmuştur. Bu bulgu, yüksek VKİ değerinin osteoporoza karşı koruyucu etkisinin olduğunu desteklemektedir. Osteopeni ve osteoporoz gruplarında kemik mineral yoğunluğu (KMY), T ve Z skoru değerleri kontrol grubundakilere göre düşük gözlenmiştir. ER? (PvuII, XbaI), COL1A1 Sp1, VDR (FokI, TaqI), ADRB3 Trp64Arg polimorfizmlerine ait genotip ve allel frekansları, osteopeni ve osteoporoz gruplarında kontrol grubundakilere göre farklı bulunmamıştır. ER ? PvuII `PP' genotipinin ve ER ? XbaI `X' allelinin osteopeni riskini arttırdığı (`pp' genotipi ve `p' allel ile `xx' genotipi ve `x' allelin azalttığı) saptanmıştır. Ayrıca osteopenik grupta, XbaI `X' alleli düşük VKİ ile ilişkili bulunmuştur. Kontrol ve osteoporotik hasta grubunda ise ER ? PvuII ve XbaI genotiplerinin KMY, T skoru ve Z skoru değerleri üzerinde anlamlı etkisi saptanmamıştır. Osteopenik ve osteoporotik gruplarda VDR TaqI genotiplerinin KMY ve T skoru değerleri üzerinde anlamlı etkisi gözlenmemiştir. Kontrol grubunda ise, `t' alleli taşımanın düşük femur boynu Z skoru değeri ile ilişkili olduğu saptanmıştır. VDR FokI `ff' genotipinin, osteopenik grupta lomber vertebra KMY, T skoru ve Z skoru değerlerine, osteoporotik hastalarda ise `f' allelinin femur boynu KMY değerine pozitif etkisi gözlenmiştir. Kontrol grubunda ise böyle bir ilişkinin varlığına rastlanmamıştır. Bulgularımız COL1A1 Sp1 polimorfizmi `SS' genotipinin osteopeniklerde lomber vertebrada düşük KMY ve T skoru değerleri ile, osteoporotik hastalarda ise yüksek L2 T ve Z skoru değerleri ile ilişkili olduğuna işaret etmektedir. Ayrıca, osteopenik grupta COL1A1 Sp1 `Ss' genotipinin düşük VKİ ile ilişkili olduğu saptanmıştır. ADRB3 `Trp/Arg' genotipinin, osteoporoz hastalarında toplam kalça KMY, T ve Z skorları üzerinde, `Arg' allelinin ise femur boynu ve toplam kalça KMY, T ve Z skoru değerleri üzerinde pozitif etkisinin olduğu saptanmıştır. Ayrıca osteoporotik hastalarda `Arg' alleli yüksek VKİ ile ilişkili bulunmuştur. `Arg' allelinin VKİ üzerindeki arttırıcı etkisi ile de osteoporoz gelişimine karşı koruyucu bir rol oynadığını düşünmekteyiz.Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, östrojen reseptörü, kollajen, D vitamini reseptörü, beta3-adrenerjik reseptör