Şule Gürbüz'ün Eserlerinde Varoluş Problemleri


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Esra Sultan Efeler

Danışman: Nuri Sağlam

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Edebiyat ve felsefe, birbirine varoluş problemlerinin kapsamlı ve derinlikli bir şekilde ortaya çıktığı alanlarda eklemlenir. Şule Gürbüz de edebiyat-felsefe ortaklığı bağlamında insanı merkeze alarak kendi ifadesiyle "kendine keskin bir bakışla bakma" yöntem ve izleğiyle varoluş problemlerini eserlerinde sorgulamıştır. Felsefî meselelerin edebî eserler vasıtasıyla ete kemiğe büründürüldüğü bu eserlerde; varlık, zaman, insan, hayat, ölüm, yabancılaşma, yalnızlık, aidiyetsizlik, hayatın seyircisi olma, kendilik arayışı ve benlik inşası gibi varoluş problemleri eserlerin kurucu ögesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Varlığın kendini açık etmesi "zaman" vesilesiyle olur. Varlığın özünü oluşturan zamanın anlaşılması, varlığın anlaşılmasına imkân sağlayacaktır. Bu bağlamda zamanın da aslî özelliği olan geçicilik vesilesiyle anlaşılabildiği görülür. Gürbüz'ün insandan hareketle tüm bu varoluş problemlerine dair sorgulamalar geliştirdiği eserlerinde "zamanın anlama mesafesi" olduğu anlayışı temelde yer alır. Bu anlayışı "Âdem'le akran olma" ifadesiyle tanımlayan Gürbüz, kişinin anladığı kimsenin zamanını başlatmasıyla onunla çağdaş olabileceği anlayışını inşa etmiştir. Bu bağlamda tüm zamanların da tek bir "ân"da toplanabilmesinin örneklendirildiği bu durum, bir insanda da tüm âlemin birikmesi anlayışına işaret eder. Tüm bunların dayandığı nokta ise "zamanın farkında" olarak ve kendilik arayışı içerisinde "kendini bil"erek varlığın anlamlandırılma çabasıdır.