Metabolik Sendromlu Sıçanların Testis Dokusunda Vitamin D'nin Endoplazmik Retikulum Stresi Üzerine Etkisinin Araştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Aziz Sancar Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERYEM AKTAŞ

Danışman: Bilge Şadan Selçuk

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Küresel epidemi olarak bahsedilen metabolik sendrom (MetS), insülin direnci, yüksek kolesterol seviyesi ve hipertansiyon gibi birkaç faktörün bir arada bulunmasıyla isimlendirilen multifaktöriyel bir durumdur. MetS'nin erkek üreme sistemi üzerine olumuz etkilerini araştıran çalışmalar da bulunmaktadır. MetS'nin etki yolaklarından birisi endoplazmik retikulum stresininin (ERS) tetiklenmesidir. ERS, yanlış katlanmış ya da katlanmamış proteinlerin birikimi sonucu protein homeostazının bozulmasıyla meydana gelmektedir. ERS'ye cevap olarak PERK, IRE1 ve ATF6 genlerinin rol oynadığı katlanmamış protein yanıtı (UPR) yolakları aktifleşmektedir. UPR aktivasyonu sonucu stresin ağırlığına bağlı olarak ya ERS ortadan kaldırılarak homeostaz sağlanmakta ya da apoptoz indüklenmektedir. Diğer yandan, yapılan çalışmalarda D vitamini (VitD) uygulamasının MetS'nin olumsuz etkilerini düzeltici etki gösterdiği saptanmıştır. Bu tez çalışmasının amacı MetS modeli oluşturulan sıçanların testis dokusunda VitD'nin ERS üzerine etkisinin incelenmesidir. Çalışmada dört gruba ayrılan (sağlıklı kontrol grubu (SK), sağlıklı+VitD uygulanmış grup (SKD), MetS'li grup (MS) ve MetS+VitD uygulanmış grup (MSD)) sıçanlar 15. hafta sonunda sakrifiye edildi. Testis dokularından total RNA izolasyonu ve cDNA sentezi yapıldı. PERK, IRE1, ATF6, ATF4, CHOP, GRP78, ERP57, CYP19A1 ve VDR genlerinin ekspresyon analizi kantitatif gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (qRT-PCR) yöntemi ile yapıldı. Bilgimiz dahilinde, MetS olgularında testis dokularında gelişen ERS'nin infertilite ve VitD ilişkisini araştıran bir çalışma bulunmamaktadır. Bu tez çalışmasından elde edilen bulgular, VitD'nin IRE1 yolağı üzerinden ERS'yi baskıladığı ve PERK ve CYP19A1 seviyesindeki değişimlerle testiküler disfonksiyonu düzelttiği yönündedir. Sonuçlar, MetS kaynaklı erkek infertilitesinde VitD takviyesinin bir tedavi ya da tedaviye ek olarak önemli bir katkı sağlayabileceğini öne sürmektedir.