Operatör Emin (Erkul) Bey'in Hayatı, Mebusluğu ve Şehreminliği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UMUT DERE
Danışman: Cezmi Eraslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmamız, Osmanlı Devleti'nin son dönemiyle Türkiye Cumhuriyeti'nin yaklaşık yarım asırlık bir sürecine tanıklık etmiş olan doktor ve siyaset adamı Operatör Emin Erkul'un (1881-1964) hayatı ve siyasi faaliyetlerinin incelenmesinden oluşmaktadır. Bu çalışma ile Emin Erkul'un tarihteki yerini belirlemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda tez hazırlanırken Emin Erkul'un faaliyetleri hakkında bilgi içeren arşiv belgeleri, yayınlanmış belgeler, hatırat ve inceleme türünde eserlerden yararlanılmıştır. 1881 yılında günümüzde Yunanistan sınırları içerisinde yer alan Serfiçe Sancağı'nın Grebene kazasında doğan Emin Erkul, ilk ve orta tahsilini tamamladıktan sonra Mekteb-i Tıbbiye-i Askeriye'ye girmiş, mezuniyetinin ardından 6 Aralık 1905 tarihinde yardımcı tabip yüzbaşı rütbesi ile Gülhane Askeri Hastanesi cerrahi servisinde asistan olarak göreve başlamıştır. 1910 yılına gelindiğinde sağlık sebeplerini gerekçe göstererek askerlikten istifa eden Erkul, mesleki hayatına açtığı özel hastanelerde devam etmiştir. Diğer yandan 1913 yılında Bursa'ya Sıhhat Müdürü olarak atanmış ve yeniden devlet hizmetine girmiştir. Ayrıca Bursa Hilal-i Ahmer Reisliği ve vekil belediye reisliği vazifesini de altı aylığına üstlenerek Bursa'ya önemli hizmetlerde bulunmuştur. 23 Nisan 1920 tarihinde açılan TBMM'ye çeşitli hizmetlerde bulunduğu Bursa'dan mebus olarak seçilerek katılan Emin Erkul, meclisin en aktif vekillerinden biri olmuştur. Ayrıca Millî Mücadele'ye cephe gerisinde yürüttüğü tıbbi faaliyetlerle ciddi derecede katkı sağlamıştır. 1924 Haziran'ın da İstanbul'a şehremini olarak atanan Emin Erkul, Cumhuriyet yönetiminin İstanbul'a atadığı ilk şehreminidir. 1926 yılının Ocak ayına kadar sürdürdüğü şehreminliği döneminde İstanbul'a önemli hizmetlerde bulunan Erkul, bu görevinden ayrıldıktan sonra bir süreliğine mesleği ile ilgilenmiş, daha sonra ise hem ticaret hem de ekonomi alanında çeşitli faaliyetlerde bulunmuştur. Operatör Emin Erkul 3 Haziran 1964 tarihinde İstanbul'da vefat etmiştir.