Sünnî ve şiî kaynaklarda Muhammed el-Bâkır'ın hadis rivâyetindeki yeri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölüm, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Cevat Doğmaç

Danışman: Bekir Kuzudişli

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İslam âleminin iki büyük mezhebi olan Ehl-i Sünnet ve Şîa anlayış olarak farklı temellere dayandıkları gibi bazı konularda birbirinden farklı argümanlara sahiptirler. Bunların oluşmasına sebep olan olgulardan bir tanesi de iki mezhebin hadis alanında birbirlerinden çok farklı rivayetlere sahip olmasıdır. Her iki mezhebin farklı değerlendirmeleri bulunmakla birlikte, onların bazı isimler üzerinde ittifak ettikleri görülür. Bu isimlerden bir tanesi de Muhammed el-Bâkır'dır. Muhammed el-Bâkır, Ehl-i Sünet âlimlerince tevsik edilmiş, fakat Şîa ona daha büyük bir fonksiyon atfederek beşinci imam olarak kabul etmiştir. Bu sebeple, her iki mezhebe göre farklı bir Muhammed el-Bâkır algısı ortaya çıkmıştır. Bu ismi bütün yönleriyle araştırmak tezin sınırlarını aşacağından dolayı burada Muhammed el-Bâkır'ın hadis ilmindeki rolü iki mezhebin kabullerine göre incelenmiştir. Bu tezde Muhammed el-Bâkır'ın hayatı iki mezhebin rivayet algıları dikkate alınarak aktarılmaya çalışılmış, Muhammed el-Bâkır'ın talebeleri Sünnî ve Şiî kabule göre değerlendirilmiştir. Böylece iki mezhebinde kabul ettiği rivayetlerin farklılaşmasında talebelerinin rolü belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca Sünnî ve Şiî âlimlerin ondan ortaklaşa naklettiği hadisler tespit edilmiş, böylece onun özelinde her iki mezhep arasında meydana gelen farklılıklar anlaşılmaya çalışılmıştır.