Taraxacum hellenicum Dahlst. ve Taraxacum aleppicum Dahlst. üzerinde farmakognozik araştırmalar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU KURULDAK
Danışman: Aynur Sarı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Gala Gölü Milli Parkı çevresi Enez/Edirne'den toplanan Taraxacum hellenicum Dahlst. ve Pınarlı mevkii Pamukova/ Sakarya'dan toplanan Taraxacum aleppicum Dahlst. türlerinin kök ve toprak üstü kısımlarından hazırlanan petrol eteri, etil asetat ve n-butanol fraksiyonlarının fenolik, flavonoid ve triterpenik madde miktar tayinleri, antioksidan, antienflamatuvar, antidiyabetik, antikolinesteraz, antimikrobiyal, antiviral ve sitotoksik aktiviteleri belirlenmiş; tüm fraksiyonların kimyasal yapısı LC-HRMS ve GC-MS yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Her iki bitkiye ait etil asetat ve n-butanol fraksiyonlarının fenolik bileşik içeriği LC-HRMS yardımıyla, petrol eteri fraksiyonlarının kimyasal içeriği ise terpenik bileşikler ve yağ asitleri açısından GC-MS yardımıyla incelenmiştir. LC-HRMS analizi sonucunda fenilpropanoitler, flavonoidler, flavanonol, flavonol ve glikozitleri; sekoiridoid glikoziti, tanenler, fenolik asitler, triterpenoid ve steroidal sapogenin yapıları saptanmıştır. GC-MS analizleriyle triterpenler, diterpenler, yağ asitleri, yağ asidi esterleri, alkanlar, alkenler, yağ asidi türevi ve tokoferol türevi bileşikler olduğu belirlenmiştir. Etil asetat fraksiyonları fenolik bileşikler açısından en zengin ekstreler olup antioksidan ve antienflamatuvar aktiviteler açısından da en aktif fraksiyonlar olarak bulunmuştur. Yalnızca T. hellenicum toprak üstü etil asetat ve kök n-butanol fraksiyonları hem asetilkolinesteraz hem de bütirilkolinesteraz aktivite göstermiştir. Antidiyabetik aktivite için T. aleppicum kök ve toprak üstü etil asetat fraksiyonları en yüksek % inhibisyon değerini vermiştir. Antimikrobiyal aktivite açısından petrol eteri fraksiyonları göreceli olarak yüksek aktivite göstermiştir. Tüm fraksiyonlar zayıf antiviral aktivite göstermekle beraber sitotoksisite açısından güvenli bulunmuştur.