Sanat piyasasında gösterişçi tüketimin yansımalarına ilişkin nitel bir çalışma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSA YEŞİLDAĞ
Danışman: Filiz Baloğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Görsel sanat piyasası karmaşıklığını içerisindeki farklı aktör gruplarından almaktadır. Piyasadaki aktörler sanatsal ürünlerin iktisadi ve toplumsal değerlerine yön verebilmekte ve bu şekilde birbirlerinin sosyal davranışlarına etki edebilmektedir. Dolayısıyla görsel sanat eserleri geçmişten bugüne insanların yaşayış tarzları ve tüketim biçimlerini sergileme yollarından biri olarak karşımıza çıkabilmektedir. Bu araştırmada gösterişçi tüketimin çağdaş görsel sanat piyasasının farklı bazı aktörleri (galerici, tüketici, sanatçı ve küratör) tarafından nasıl deneyimlendiği ve değerlendirildiği ele alınmaktadır. Bu doğrultuda görsel sanatlar alanına odaklanılarak tüketicilerin statü kazanması için gerekli olan toplumsal ve iktisadi ilişkiler ağı içerisinde sanatsal ürünün ve sanat piyasası aktörlerinin rolü değerlendirilmektedir. Bu bağlamda bu tezin amacı, sanat ürününün değerinin belirlenmesinde ve tüketiminde sanat piyasası aktörlerinin rolü araştırılarak analiz edilmesidir. Araştırmada sanat alanına yönelik farklı iktisadi ve toplumsal perspektiflere sahip olan Thorstein Veblen, Pierre Bourdieu, Elizabeth C. Hirschman ve Paul J. DiMaggio'nun görüşlerinden yararlanılmıştır. Ayrıca aktörlerin de sadece birine odaklanmak yerine tüketiciler, galericiler, küratörler ve sanatçılara odaklanılmıştır. Bu noktada, araştırmada görsel sanat piyasasında gösterişçi tüketimi ve onun deneyimlenme biçimlerini anlayabilmek amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni benimsenmiştir. Çalışma kapsamında İstanbul'da çağdaş sanat alanında aktif bir biçimde yer alan tüketiciler, galericiler, küratörler ve sanatçılardan oluşan toplam yirmi kişiyle (5 sanatçı, 5 küratör, 5 galerici ve 5 tüketici) yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler tüm katılımcılarla yüz-yüze gerçekleştirilmiştir. Sahadan toplanan verilerin değerlendirilmesi sonucunda elde edilen temel bulgular arasında sanat eserinin biricikliği, maliyeti ve içeriği, sanatçının tanınırlığı, deneyimi ve manipülasyon yer almaktadır. Sanatsal ürünlerin piyasadaki dolaşımı ve tüketilmesinde söz konusu unsurlar etkili olsa da katılımcılar statü, prestij ve sanat eserinin biricikliğine yoğunlaşmıştır. Literatüre bakıldığında sanat piyasası estetik açıdan değerlendirildiğinde sanat eserinin biricikliğinin kalmadığı ifade edilmektedir. Piyasa, yalnızca üretim ve üretim biçiminin estetik olması açısından incelendiğinde sanat eserleri sıradan ürünler olarak değerlendirilmektedir. Dolayısıyla bu tezde sanat alanında ürünlerin tüketim biçimleri ve maddi değeri de ele alınmıştır. Ayrıca igili literatür çoğunlukla kavram tanımları üzerinden piyasayı incelemektedir. Örneğin sanat nedir, sanatçı nedir gibi sorulara yoğunlaşmaktadır. Sanat piyasasını Elde edilen bulgular incelendiğinde sanat eserinin benzersiz olması sanat aktörleri tarafından çok değerli olarak kabul edilmekte ve faillerin prestijine değer katmaktadır.