Arketipal Topografyaların Sinematografik Düzlemde İncelenmesi: Örnek Film Analizi ‘Dark City’

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALİ BARIŞ KAPLAN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): EMİNE NİLÜFER PEMBECİOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, kolektif bilinçdışının arketiplerinin kültür ortamındaki dönüşümleri ve işlevleri sinematografik çerçevede arketipal kuram temelinde incelenmiştir. Buna ek olarak sanatsal bazı motifler üzerinden arketiplerin topolojik şematik formasyonları incelenmiş ve içeriğin biçime yer değiştirmesiyle Anima-Animus terimleri yerine bunların analog dışsal eşdeğerleri olarak Oasis-Tumulus kavramsallaştırması önerilmiştir. Birinci bölümden üçüncü bölüme kadar kuramsal bir yapı oluşturulmaya çalışılmış; Arketipler ve Analitik Psikoloji irdelenmiştir. Üçüncü bölümde çağdaş kültür ortamı eleştirel bir şekilde sinematografik alan temelinde tartışılmıştır. Meta ve imgelerin tüketimi çerçevesinde çağdaş bireyin adaptif sistem-insanı olması açısından davranışsal ve zihinsel düzlemine yeni ve zorlantılı yineleyici alışkanlık ve anlayışları kodlayıp yayan görsel-işitsel alanlar ve bunun bir parçası olan sinema, katalitik bir araç olarak ele alınmıştır. Tüketim toplumu üzerinde yeniden tasarlanmış dönüşümlü yeni-insan-alışkanlıkları düzgüleyen sinema, aynı zamanda popüler kültür ve tüketim olgusunun doğrudan göstergesi olan statü ve kimlikleri betimleyen rol modelleri yani yeni-insan-imgelerini yeniden üreten katalitik bir düzenek şeklinde işlevlenmektedir. Bu katalitik düzenek, dönüştürülmüş stereotipler ve deforme edilerek yeniden üretilmiş arketipal imgeler aracılığıyla işlevlenen belli başlı olgu ve kişilik motifleri üzerinden işlemektedir. Tezin kuramsal bölümlerinde elde edilen veriler, dördüncü bölümde "Dark City" filminin sinematografik düzlemde Arketipal Kuram temelinde psikanalitik çerçevede çözümlenmesiyle sınanmaya çalışılmıştır. Anahtar Sözcükler: Sinema, Bilimkurgu, Dark City, Tüketim Toplumu,Simülasyon, Analitik Psikoloji, Psikanaliz Mitoloji, Arketipal Analiz, Arketipal Topografya, Arketipler, Anima, Animus, Oasis, Höyük, Mandala, Bireyselleşme.