Tarihöncesi Mekanlarında İşlev Belirlenmesinde Kullanılan Yöntemler: Aşıklı Höyük Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fatma Kalkan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mihriban ÖZBAŞARAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Volkanik Kapadokya Bölgesi'nin batısında yer alan ve Akeramik Neolitik Dönem'e tarihlenen Aşıklı Höyük'te mekan kullanımını/işlevlerini ele alan bu çalışma, topluluğun inşa ettiği, içinde barındığı ya da günlük faaliyetlerini sürdürdükleri mekanların tabanlarından alınan toprak örneklerinin kimyasal analizleri yoluyla mekanların tabanlarında ne tür aktivitelerin gerçekleştirildiğinin ve farklı zemin hazırlıklarının anlaşılmasını amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Aşıklılılar'ın mekanları nasıl organize ettiklerinin okuması yapılmış ve topluluğunun günlük aktivitelerini yürüttükleri iç ve dış mekanların kullanımları, kullanım döngüleri yerleşme ölçeğinde; zaman ve mekan bağlamında tartışmaya açılmıştır. Tarihöncesinde mekan kullanımını anlamak, içinde yaşayan bireylerin, grupların, hane halklarının davranış biçimlerini anlamayı ve buradan çıkarımla topluluğun kimliği hakkında fikir edinmeyi mümkün kılar. Mekan sakinlerinin temel ihtiyaçlarına yönelik oluşturulan yapı öğeleri, mekan içi bölümlemeler ve düzenlemeler gündelik yaşamı yansıtır. Bu anlamda, kimyasal analizlerle Aşıklı mekanlarında farklı kullanım alanlarının varlığı tespit edilmiş ve "Orta Anadolu Modeli" olarak bilinen düz damlı kerpiç evlere giriş çıkışı sağlayan açıklıkların yönleriyle ilgili varsayımlarda bulunulmuştur. Mekan kullanımı hakkında arkeolojik yorumlamanın bugününe baktığımızda, kazılar yoluyla ulaşılan mimari yapılar ve yapı öğeleri, buluntu dağılımları, arkeobotanik ve arkeozolojik kalıntılar ile yontma taş çalışmalarının bir arada değerlendirildiği, yanı sıra geleneksel yöntemlerle ulaşılamayan mikro ölçekteki kalıntıların mikromorfoloji, toprak kimyası, fitolit vb. çeşitli jeoarkeolojik analizlerle desteklendiği; bağlamsal, çoksesli ve multiproxy yaklaşımların benimsenmesinin gerekliliği çalışmamızın esas konusunu oluşturur.