Kadınlarda dine yöneliş üzerine din psikolojisi bağlamında nitel bir araştırma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEYNEP ERVA VARICI

Danışman: Ümit Horozcu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı kadınların dine yöneliş tecrübesi yaşamalarının arka planındaki psiko-sosyal unsurları din psikolojisi perspektifinden ele almaktır. Bu çerçevede dine yöneliş tecrübesinin öncesi, esnası ve sonrası süreçlerine odaklanılmış, özellikle kişileri dine yönlendiren nedenlerin neler olduğu ve onları nasıl etkilediği derinlemesine araştırılmıştır. Araştırmada yöntem olarak nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş desen olarak olgubilim (fenomenoloji) kullanılmıştır. Katılımcılar amaçlı örnekleme çeşitlerinden kartopu (zincirleme) örnekleme yöntemi uygulanarak seçilmiş olup araştırmaya 18 yaş üstü ve 1 yıldır dini görevlerini yerine getiren 33 kadın katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 35,81 ve eğitim durumları çoğunlukla lisans düzeyindedir. Ayrıca çalışmada mülakat tekniği kullanılmış olup elde edilen veriler betimsel analize tabi tutulmuştur. Dine yöneliş tecrübesinin tek bir nedenle açıklanamayacağı, süreç içerisinde pek çok psiko-sosyal faktörün etkin olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda dine yönelişi, başlatıcı ve tamamlayıcı nedenler olmak üzere iki aşamaya ayrılan bir dine yöneliş modeli oluşturulmuştur. Başlatıcı nedenler arasında psikolojik etkenler, dini tecrübe, sosyal etkilenme, günahkârlık hissi ve arınma isteği, sorgulama ve anlam arayışı, ölüm kaygısı yer alırken; tamamlayıcı nedenler sorgulama/araştırma, sosyal çevre ve dini tecrübe faktörlerinden oluşmaktadır. Bununla birlikte dine yönelişin sonucu olarak dindarlık düzeyinin arttığı, psikolojik olarak olumlu yönde değişim yaşandığı ve dinin katılımcıların hayatına büyük ölçüde olumlu yönde katkı yaptığı tespit edilmiştir. Son olarak katılımcıların geçmiş yaşantılarına dair pişmanlık hissettiği görülmüştür.