Çocukların büyüme ve gelişmesinin seküler değişim açısından değerlendirilmesi: Bursa örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ KAPLAN
Danışman: İzzet Duyar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çocukların büyüme ve gelişme örüntülerinin zaman içerisinde değişim gösterdiği bilinmektedir. Uzun bir zaman dilimi içerisinde çevresel koşullarda meydana gelen değişiklikler, çocukların büyüme ve gelişimi açısından seküler çalışmalara kaynak oluşturmaktadır. Seküler değişme çalışmaları toplumların sağlık ve refah düzeyine ilişkin bilgi sahibi olunmasını sağlarken, çocukların büyüme takibinin yapılmasını da olanaklı kılmaktadır. Bu bağlamda dünyanın birçok farklı bölgesinde, özellikle ekonomisi gelişmiş ülkelerde seküler değişim çalışmaları yapılmaktadır. Ülkemizde ise bu tür çalışmalar özellikle tarihsel verilerin çok az sayıda olması nedeniyle sınırlılık göstermektedir. Seküler çalışmaların sınırlılığından hareketle, Bursa'da yapılan ve 1917 yılında yayınlanan ilk büyüme araştırmasının verileriyle karşılaştırmak üzere yapılan bu tez çalışması çocukların büyüme ve gelişmesini seküler değişim açısından ele almaktadır. Değerlendirme sırasında tezin hareket noktası Nafi Atuf Kansu'ya ait ilk büyüme çalışmasının verileri olsa da Bursa'da gerçekleştirilen geçmiş yıllara ait büyüme çalışmalarının sonuçları da dikkate alınmaktadır. Örneklemi oluşturan ilkokul, ortaokul ve lisede örgün olarak eğitim görmekte olan 1267 kız ve 1068 erkek öğrencinin yaşları ondalıklı yaş sistemi baz alınarak gruplandırılmıştır. Kesitsel araştırma yöntemine başvurulan bu çalışma sırasında büyümeyi en iyi yansıtan temel iki antropometrik değişken olma özelliği taşıyan vücut ağırlığı ve boy uzunluğu esas alınmıştır. Öğrencilerin ağırlık ve boyları IBP tarafından önerilen tekniklere uygun olarak ölçülmüştür. Çalışmamızın bulguları Kansu'nun 1917 yılı verileriyle karşılaştırıldığında günümüzde Bursa'da yaşayan çocukların hem boy uzunluğu hem de vücut ağırlığı yönünden büyüme örüntülerinin pozitif yönde seküler değişim gösterdiğini ortaya koymaktadır. Günümüzde kız çocukları yüzyıl önceki yaşıtlarından 15,21 cm daha uzun boylu ve 12,17 kg daha ağırken; erkek çocukları 16,99 cm daha uzun boylu ve 15,61 kg daha ağırdır. Buna ek olarak, büyüme eğrileri incelendiğinde ergenlik büyüme atılımının yaklaşık 2 yıl öne çekildiği yönünde bulgulara da ulaşılmıştır. Bu bulgularla birlikte, Bursa'da sosyal, ekonomik ve sağlığa ulaşım yönünden dikkate değer gelişmeler yaşandığı; ancak söz konusu gelişmelerin ekonomisi gelişmiş toplumların gerisinde kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Seküler değişme, büyüme ve gelişme, antropometri ağırlık, boy.