Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tayfun Gorkem Yuksel
Danışman: Ismail Kizilirmak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu tezin amacı, aşırı turizmin (overtourism) etkilerini azaltmak için akıllı destinasyon yönetimi kapsamında mekansal-zamansal büyük verinin kullanımını incelemek ve turistik alanlarda ziyaretçi akışının optimize edilmesine yönelik veri temelli bir çerçeve geliştirmektir. İstanbul'un Fatih, Beşiktaş ve Beyoğlu ilçelerinde bulunan 25 turistik alandaki ziyaretçi yoğunluğu verisinin zamana bağlı dağılımları analiz edilerek, ziyaretçi akışındaki dalgalanmalar ortaya konulmuş ve aşırı turizmin etkilerini azaltmaya yönelik veri temelli destinasyon planlama önerileri sunulmuştur. Literatürde genellikle taşıma kapasitesine dayalı sınırlamalara odaklanılırken, bu araştırma ziyaretçi yoğunluğunun zaman ve mekan boyutunda optimize edilmesine odaklanmaktadır. Araştırmada, belirlenen 25 turistik alan için Google Maps "Popular Times" verileri kullanılmıştır. Toplanan saatlik yoğunluk verileri, betimsel istatistikler, standart sapma ve zaman-temelli çarpıklık katsayısı üzerinden değerlendirilmiştir. Tez kapsamında, standart sapma ve çarpıklık değerlerine dayalı olarak Yoğunluk Yönetim Skoru (YYS) formülü geliştirilmiş ve buna bağlı üç aşamalı Yoğunluk Yönetim Düzeyleri (YYD) önerilmiştir. Bulgular, incelenen 6 turistik alanın analiz sonucunda "planlama ve müdahale gerektiren düzeyde", 12 alanın "izleme gerektiren düzeyde" ve 7 alanın ise "optimum yönetim düzeyinde" olduğunu göstermektedir. Çalışma, büyük veri üzerinde, zaman temelli standart sapma ve çarpıklık katsayısına bağlı analiz ile aşırı turizmin yönetimine yönelik yeni bir ölçümleme yöntemi önermekte ve uygulanabilir pratik bir karar destek çerçevesi sunmaktadır. Sonuçlar, mevcut dijital altyapı üzerinden elde edilen büyük verilerin destinasyon yönetim organizasyonları, müze yöneticileri, kentsel planlamacılar için pratik bir karar destek aracı sunabildiğini ve aşırı turizme karşı olarak turist yoğunluğunu optimize edebileceğini ortaya koymaktadır.