Kısraklarda maternal plazmada AMELY ve GAPDH genlerinin analizi ve kantitasyonu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Aziz Sancar Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF ZENGİNOL
Danışman: Bilge Şadan Selçuk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dolaşımdaki serbest hücre dışı fetal DNA (cell free fetal DNA, cffDNA) maternal kanda serbest olarak bulunan ve boyutu yaklaşık olarak 80-200 baz çifti (bç) uzunluğu arasında değişkenlik gösteren küçük DNA fragmentleridir. Kantitatif gerçek zamanlı PCR (qRT-PCR) tekniği kullanılarak maternal plazmada bulunan hücre dışı DNA'nın (cell free DNA, cfDNA) tespiti hassas ve doğruluğu yüksek şekilde gerçekleştirilebilmektedir. Yarış atlarında ve damızlık atlarda fetal cinsiyetin tayin edilmesi, hayvan yetiştiriciliği alanında ve ekonomik alanda önem taşımaktadır. Amelogenin Y (AMELY), sex determining region Y (SRY) ve Zinc Finger (ZFX/ZFY) genleri kısraklarda fetal cinsiyet tayininde kullanılan genler arasında gösterilmektedir. Bu tez çalışması kapsamında, 15 gebe kısrağın maternal plazmasından izole edilen cfDNA örneklerinde, Touch-Down PCR (TD-PCR) ve kantitatif gerçek zamanlı PCR deneylerinin optimizasyonu ve AMELY ve Gliseraldehid 3-Fosfat Dehidrogenaz (GAPDH) genlerinin maternal plazmada kantitatif analizleri gerçekleştirilmiştir. Ek olarak, 15 kısrakta tüm gebelik süresince (1-11. aylar) izole edilen cfDNA örneklerinin gestasyonel aylara ve 8 kısrakta gebelik üçaylarına göre plazma konsantrasyonlarındaki değişimi analiz edilmiştir. Tez çalışması sonucunda, maternal kanda cfDNA'nın analizi ile erkek ve dişi fetüsler arasında AMEL geninindeki farklılığın tespit edilebildiği ancak bu tespitin cfDNA'nın kalitesi ile doğru orantılı olduğu belirlendi. Maternal cfDNA konsantrasyonlarının ortalamasının her bir üçayda farklı olduğu ve özellikle 3. ayda dişi fetüs taşıyan gebelerde erkek fetüs taşıyanlara göre anlamlı olarak yüksek olduğu tespit edilmiştir (p=0,024). Anahtar Kelimeler: Maternal plazma, cfDNA, AMELY, GAPDH, fetal cinsiyet, kısrak