İnteraktif bir iletişim alanı olarak dijital oyunlar; Oyun oynama motivasyonlarının dijital oyun bağımlılığına etkileri üzerine bir araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGÜN ARDA KUŞ
Danışman: Sevimece Karadoğan Doruk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Oyun, insanlıkla mı var oldu yoksa insanlıktan önce de var mıydı? Bu soru üzerine tartışmalar hala devam etse de, insanlık var olduğundan beri oyunun hayatımızın bir parçası olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Bir boş zaman etkinliği, bir eğlence biçimi, bir sosyalleşme biçimi… İnsanlık tarihi gelişmelerle dolu bir serüven, şüphesiz ki bu gelişmelerden oyunlarda payını aldı. Geleneksel oyunlar ile sokakta başlayan oyun oynama davranışı gelişen teknolojilerle beraber dijital oyun olarak artık her yerde. 'İnteraktif Bir İletişim Alanı Olarak Dijital Oyunlar; Oyun Oynama Motivasyonlarının Dijital Oyun Bağımlılığına Etkileri Üzerine Bir Araştırma' başlıklı çalışmamızın birinci bölümü, oyun kavramını ve tarihsel gelişimi açıklayan bir içerikle başlasa da bölümün asıl konusunu dijital oyunlar oluşturmaktadır. Geçmişten günümüze dijital oyunların ve oynanan cihazların gelişim süreci, dijital oyun türleri çalışma kapsamında detaylı olarak ele alınmıştır. Oyuncu kimdir? sorusuna yanıt aranmış, dijital oyunların bireysel ve toplumsal işlevi irdelenmiştir. Dijital oyun endüstrisinin geçmişten günümüze gelişimi gözler önüne serilmiştir. Yeni medyanın bir öğesi olan dijital oyunlar, interaktif iletişim doğrultusunda tartışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümü alışkanlık ve bağımlılık kavramları arasındaki farklılıklara ele alarak başlayarak, tüm bağımlılık türleri arasında geniş bir içerik sunmaya çalışmıştır. Bu bölümün temelini, davranışsal bir bağımlılık olan 'dijital oyun bağımlılığı' oluşturmaktadır. Dijital oyun bağımlılığına dair tanı, süreçler, bağımlılık nedenleri, fizyolojik-psikolojik-zihinsel-toplumsal-ailevi etkileri, kullanılan ölçekler, tedavide kullanılan yöntemler, önleme-azaltma öneri ve yaygınlığı gibi her husus tüm detayları ile tartışılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümde ise motivasyon kavramına ve motivasyon kuramlarına yer verilmiştir. Eski ve yeni teoriler tartışılarak, motivasyon ve dijital oyun oynama davranışı arasındaki ilişki irdelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde olasılıksız kota örneklem tekniği kullanılarak, 460 katılımcıyla, interaktif olarak gerçekleştirilen ölçeğin bulguları paylaşılmıştır. Araştırmada Türkiye'de dijital oyun bağımlılığın yaygınlığı Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği (DOBÖ 7) doğrultusunda irdelenmiştir. Ayrıca Hür İrade Teorisi kapsamında, başarı ve canlanma motivasyonu (içsel motivasyon), merak ve sosyal kabul motivasyonu (dışsal motivasyon), oyun isteğinde belirsizlik (motivasyonsuzluk) ile dijital oyun oynama davranışı arasındaki ilişki sorgulanmıştır. Bunula birlikte araştırma kapsamında, dijital oyunlar ve dijital oyun oynama davranışına yönelik çeşitli sorulara da yer verilmiştir. Sonuç ve tartışma bölümünde ise elde edilen tüm veriler, literatürdeki bilgiler ışığında tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.