Kültür ve sanat ekonomisinde piyasa mekanizmasının etkinsizliği : gösteri sanatları perspektifinden Türkiye örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Duygu Büyükyazıcı
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Gökhan KARABULUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kültür ve sanat ekonomisinin ana ekseninde yer alan etkinlik problemine etkin bir yaklaşımda bulunmak adına çalışmada; genç bir alan olan kültür ve sanat ekonomisinin çok yönlü tanıtımına, piyasa aktörleri olan izleyiciler ve gösteri sanatı kuruluşlarının iktisadi davranışlarına yönelik mikroekonomik incelemelere, iktisat teorisindeki piyasa başarısızlıklarının kültür ve sanat piyasaları için incelenmesine, etkinsizlikler sebebiyle önerilen devlet desteğinin biçimi ve kompozisyonuna yer verilmiştir. İlgili bölümlerde yer alan teorik ve ampirik yaklaşımların ışığında Türkiye'de gösteri sanatları incelenerek, piyasayı domine eden ve yüksek pay sahibi olan devletin davranışları ortaya konmuştur. Türkiye'nin sanat alanındaki örgütlenme biçimi dikkate alınarak tasarlanan ampirik çalışmada, kültür ekonomisi literatüründe en belirgin piyasa başarısızlıkları olan pozitif dışsallıklar ve kamu malı özelliklerinin varlığı Türkiye sanat piyasaları için birey temelli bir yaklaşımla araştırılmıştır. Sonuçlar itibariyle pozitif dışsallıkların bireyler tarafından çok yüksek bir oranda deneyimlendiği kanıtlanmıştır. Piyasa başarısızlıklarının varlığı, kültür ve sanat ürünlerine yönelik ödeme istekliliğinin piyasa fiyatlarından farklı olmasını sağlamakta ve bu sebeple ampirik olarak ölçülmesi gerekmektedir. Bu bağlamda ampirik çalışmanın ikinci aşamasında contingent valuation yöntemi kullanılarak devlet destekli sanata ve kamu malı sanata yönelik talep, ödeme istekliliği formunda ölçülmüştür. Aralık yöntemi kullanılarak, beyanlarda ortaya çıkabilecek stratejik yönelim kontrol edilmiştir. Sonuçlara göre devlet desteği ve sanat kamu harcamaları çok yüksek oranda meşru görülürken; ortalama ödeme istekliliğinin, gerçek sanat harcamalarından oldukça fazla olduğu ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda kamu malı olarak sanat arzı, kamu malı sanat talebini karşılayamamaktadır. Bireyler sanata yönelik kamu harcamalarının artması yönünde görüş bildirirken, gereken ek kaynağın diğer kamu harcamaları azaltılarak elde edilmesini tercih etmişlerdir.