Muhammed Hamidullah'ın İslâm Peygamberi eserine Türkiye'de yöneltilen eleştiriler


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMİNE DEMİRKOL

Danışman: ÜMİT ESKİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

20. yüzyılın Hint coğrafyasında yetişmiş İslâm âlimlerinden biri olan Muhammed Hamidullah, hayatını ilme vakfetmiş, İslâmî ilimlerin pek çok alanında eserler kaleme almış ve çeşitli konferanslar vermiştir. Kur'an ve sünnetin doğru anlaşılması için büyük çaba sarf etmiş, ömrünün sonuna kadar bu amaç doğrultusunda çalışmalarını sürdürmüştür. Batı'nın bilimsel yöntemlerinden faydalanarak, İslâm'ın hakikatleriyle çelişmeyen unsurları kabul etmiş ve kendi dönemiyle çağdaş olan müsteşriklerin itirazlarına karşı sağlam bir duruş sergilemiştir. Birçok alanda hizmeti olan ve İslâm tarihine büyük katkı sağlayan Hamidullah, siyer yazımında Resûlullah'ı (s) en güzel örnek olarak sunmaya çalışmış ve eserlerinin büyük kısmını İslâm hakkında bilgisi olmayanlara hitap ederek yazmıştır. Bununla birlikte, bazı görüşleri kimi Müslüman yazarlar tarafından farklı değerlendirmelere tabi tutulmuş ve eleştirilere maruz kalmıştır. Bu eleştiriler, özellikle din ve akıl arasındaki ilişki bağlamında yoğunlaşmış ve Hamidullah'ın bazı dinî meselelerdeki yorumları üzerinden şekillenmiştir. Bu çalışmada Hamidullah'ın hayatı, ilmî kişiliği, kullandığı kaynaklar, metodu, hocaları ve eserleri ele alınmıştır. Özellikle İslâm Peygamberi adlı eseri üzerinden yapılan eleştiriler detaylandırılarak çeşitli dinî ve ilmî konulara dair yaklaşımı ve bu yaklaşımlara yönelik eleştiriler analiz edilmiştir. Eleştirileri yönelten müelliflerin görüşleri, ilmî bir zeminde değerlendirilmiş ve eleştirilerin gerekçeleri üzerinde durulmuştur. Çalışmanın son bölümünde ise eleştirilerin niteliği ve Hamidullah'ın eleştirilere karşı sergilediği tavır ele alınmıştır.